Wanneer je aan het Verenigd Koninkrijk denkt, komen waarschijnlijk kastelen, middeleeuwse steden, groene heuvels en indrukwekkende kathedralen als eerste in gedachten. Toch ligt er onder en tussen al dat middeleeuwse erfgoed een veel oudere laag: het Romeinse Britannia.
Bijna vier eeuwen lang maakten grote delen van het huidige Engeland en Wales deel uit van het Romeinse Rijk. Romeinse soldaten bouwden forten en wegen, steden groeiden uit tot belangrijke handelscentra en rijke inwoners lieten luxueuze villa’s bouwen. In het noorden vormde de grens van het rijk zelfs een van de indrukwekkendste verdedigingswerken uit de oudheid: de Muur van Hadrianus.
Van de thermen van Bath tot de verlaten forten van Northumberland en van het Romeinse Londen tot de villa’s van Zuid-Engeland: het Verenigd Koninkrijk heeft verrassend veel Romeinse bezienswaardigheden.
Dit zijn de mooiste plekken om het Romeinse verleden van Groot-Brittannië te ontdekken.
Als er één Romeinse bezienswaardigheid in het Verenigd Koninkrijk is die je gezien moet hebben, dan is het wel Hadrian’s Wall.
De muur werd in de tweede eeuw na Christus aangelegd in opdracht van keizer Hadrianus en liep dwars door het noorden van Engeland, van de oostkust naar de westkust. Het was niet zomaar een muur: langs de grens lagen forten, wachttorens, nederzettingen en wegen.
Tegenwoordig kun je grote delen van de muur wandelend ontdekken. Vooral het landschap rond Housesteads is spectaculair. Hier liggen de Romeinse resten hoog op de heuvels, met uitzicht over het ruige landschap van Northumberland.
De combinatie van archeologie en natuur maakt Hadrian’s Wall uniek. Je staat letterlijk op de voormalige noordgrens van het Romeinse Rijk.
Niet missen: Housesteads Roman Fort, Chesters Roman Fort en Birdoswald Roman Fort.
Housesteads is een van de bekendste forten langs Hadrian’s Wall. Het fort ligt op een heuvel en geeft een prachtig beeld van hoe het leven van Romeinse soldaten aan de noordelijke grens eruitzag.
De resten van barakken, graanschuren, het hoofdkwartier en andere gebouwen zijn nog duidelijk herkenbaar. Door de ligging kun je bovendien goed begrijpen waarom de Romeinen juist hier een fort bouwden.
Het is een plek waar de Romeinse geschiedenis heel tastbaar wordt. Terwijl je tussen de stenen loopt, kijk je uit over hetzelfde landschap waar bijna tweeduizend jaar geleden Romeinse soldaten de noordgrens bewaakten.
Voor wandelaars is Housesteads bovendien een uitstekend vertrekpunt om meerdere delen van Hadrian’s Wall te verkennen.
Niet alle Romeinen in Britannia waren soldaten. Dat wordt duidelijk in Corbridge.
Corbridge groeide uit van een militaire nederzetting tot een levendige Romeinse stad. Er waren winkels, werkplaatsen, openbare gebouwen en woningen. De stad lag bovendien op een belangrijk kruispunt van Romeinse wegen en speelde een grote rol in de bevoorrading van de forten langs Hadrian’s Wall.
Een van de leukste aspecten van Corbridge is dat je over een echte Romeinse hoofdstraat kunt lopen. De resten van gebouwen liggen verspreid over het landschap en geven een goed beeld van het dagelijkse leven.
Ook het museum is interessant, met vondsten die laten zien hoe divers de bevolking van deze noordelijke grensregio was.
Voor wie houdt van: archeologie, Romeinse steden en het dagelijkse leven in plaats van alleen militaire geschiedenis.
In het elegante Bath staat een van de best bewaarde Romeinse badcomplexen van Groot-Brittannië.
De Romeinen ontdekten hier warme bronnen en bouwden rond het natuurlijke warme water een uitgebreid badcomplex. De thermen werden onderdeel van een belangrijke Romeinse stad, bekend als Aquae Sulis.
De Roman Baths behoren vandaag tot de bekendste historische attracties van Engeland. Je ziet er onder andere het grote bad, tempelresten, zuilengalerijen en verschillende ruimtes die deel uitmaakten van het Romeinse badcomplex.
Wat Bath extra bijzonder maakt, is de combinatie van Romeinse archeologie met de veel latere Georgische architectuur van de stad. Je kunt er op één dag bijna tweeduizend jaar geschiedenis bekijken.
Tip: neem de tijd om niet alleen de grote badruimte te bekijken, maar ook de kleinere ruimtes en archeologische vondsten in het museum.
Vlak bij het moderne St Albans liggen de resten van Verulamium, een van de belangrijkste steden van Romeins Britannia.
Het moderne St Albans heeft de Romeinse stad grotendeels overleefd, maar in Verulamium Park zijn nog veel sporen zichtbaar. Je vindt er onder andere delen van de oude stadsmuur en de resten van de London Gate.
Ook het Verulamium Museum is een bezoek waard. Daar komen de vondsten uit de Romeinse stad samen: mozaïeken, gebruiksvoorwerpen, beelden en andere archeologische resten.
Een van de interessantste dingen aan Verulamium is dat je hier kunt zien dat een Romeinse stad veel meer was dan een militair kamp. Er waren openbare gebouwen, winkels, woningen, religieuze gebouwen en een druk stadsleven.
Voor een totaal andere kant van Romeins Britannia moet je naar Fishbourne, in West Sussex.
Hier werd een enorm Romeins paleiscomplex ontdekt. De villa is vooral beroemd om zijn prachtige mozaïeken en geeft een indruk van de enorme rijkdom van sommige inwoners van Britannia.
Terwijl Hadrian’s Wall vooral het militaire gezicht van het Romeinse Rijk laat zien, toont Fishbourne de luxe kant. Grote vertrekken, decoratieve vloeren en uitgebreide architectuur laten zien dat Romeinse cultuur diep was doorgedrongen in de Britse elite.
De mozaïeken zijn het absolute hoogtepunt.
Fishbourne is daardoor een uitstekende bestemming voor iedereen die geïnteresseerd is in Romeinse kunst, architectuur en het leven van de rijkere bevolking.
In Shropshire ligt Wroxeter, de resten van een van de grootste Romeinse steden van Britannia.
De moderne bezoeker ziet hier vooral archeologische resten in een landelijk landschap. Dat maakt de plek juist bijzonder. Je krijgt nauwelijks het gevoel dat je naast een grote stad staat, terwijl Wroxeter in de Romeinse tijd een belangrijk stedelijk centrum was.
De resten laten zien hoe uitgebreid Romeinse steden konden zijn. Straten, openbare gebouwen en woningen vormden samen een compleet stedelijk netwerk.
Wroxeter is vooral interessant voor reizigers die graag plekken bezoeken die minder druk zijn dan Bath of Hadrian’s Wall.
Onder de moderne metropool Londen liggen de resten van Londinium, de Romeinse voorganger van de huidige hoofdstad.
De Romeinen stichtten de nederzetting kort na hun invasie van Britannia. Dankzij de ligging aan de Theems groeide Londinium uit tot een belangrijk handels- en bestuurscentrum.
Verspreid door de moderne stad zijn verschillende Romeinse resten te vinden. Een van de interessantste plekken is het London Mithraeum, waar de resten van een Romeinse tempel zijn te bekijken.
Ook delen van de Romeinse stadsmuur zijn nog zichtbaar.
Het leuke aan Romeins Londen is dat je de archeologie kunt combineren met een gewone stedentrip. Je loopt van moderne wolkenkrabbers naar Romeinse fundamenten en beseft ineens hoe oud Londen eigenlijk is.
Chester is tegenwoordig vooral bekend vanwege de middeleeuwse binnenstad en de beroemde Rows, maar de geschiedenis van de stad gaat veel verder terug.
De Romeinen noemden de nederzetting Deva Victrix. Het was een belangrijke militaire basis in het noordwesten van Britannia.
Een van de mooiste Romeinse overblijfselen is het Romeinse amfitheater. De elliptische vorm is nog goed herkenbaar en geeft een idee van de omvang van het oorspronkelijke bouwwerk.
Ook delen van de Romeinse muren en andere archeologische resten zijn in en rond Chester te vinden.
Chester is daardoor een mooie bestemming voor reizigers die verschillende historische periodes willen combineren.
Aan de kust van Kent ligt Richborough, een plaats die een bijzondere rol speelde bij de Romeinse verovering van Britannia.
De ligging is belangrijk: hier kwamen de Romeinen het Britse eiland binnen en ontwikkelde zich vervolgens een belangrijke Romeinse nederzetting.
Vandaag zijn er archeologische resten van het fort en de latere nederzetting te zien. Een van de opvallendste elementen is de monumentale Romeinse triomfboog, die herinnerde aan de macht van Rome.
Richborough is daardoor een plek waar je niet alleen naar Romeinse ruïnes kijkt, maar ook naar het begin van de Romeinse aanwezigheid in Britannia.
Niet iedereen woonde in de Romeinse tijd in een stad. Chedworth Roman Villa laat zien hoe het leven op een welvarend Romeins landgoed eruit kon zien.
De villa ligt in de Cotswolds en wordt omgeven door een prachtig groen landschap. De archeologische resten bevatten verschillende kamers en indrukwekkende mozaïeken.
Juist de ligging maakt Chedworth bijzonder. Je krijgt hier een goed beeld van het Romeinse platteland en van de manier waarop Romeinse architectuur en lokale tradities samenkwamen.
Een bezoek aan Chedworth is daardoor minder een reis naar een Romeinse stad en meer een kijkje in het privéleven van de Romeins-Britse elite.
Ook Wales maakte deel uit van het Romeinse Britannia. Een van de belangrijkste Romeinse plaatsen hier is Caerleon, in Zuid-Wales.
De Romeinen bouwden hier een groot militair fort dat bekendstond als Isca Augusta. De locatie speelde een belangrijke rol bij de Romeinse militaire aanwezigheid in Wales.
Vandaag kun je er onder andere resten van een amfitheater, badhuizen en het fort bezoeken.
Het amfitheater is bijzonder indrukwekkend omdat de vorm nog goed zichtbaar is. Je kunt je gemakkelijk voorstellen hoe duizenden jaren geleden soldaten en inwoners hier bijeenkwamen.
Caerleon is bovendien een mooie toevoeging aan een rondreis door Wales.
In het noorden van Wales ligt Caernarfon, tegenwoordig beroemd vanwege het enorme middeleeuwse kasteel. Maar nog vóór dat kasteel er stond, waren hier de Romeinen.
De resten van Segontium liggen vlak bij de moderne stad. Het fort werd gebouwd op een strategische locatie en speelde een belangrijke rol in de Romeinse controle over Noord-Wales.
De omgeving maakt de plek extra aantrekkelijk. Je kunt Romeinse geschiedenis combineren met een bezoek aan Caernarfon en de spectaculaire landschappen van Eryri, het voormalige Snowdonia.
Het contrast tussen het Romeinse fort en het middeleeuwse kasteel van Caernarfon maakt dit een interessante bestemming voor liefhebbers van geschiedenis.
Hoewel Vindolanda vooral bekendstaat als onderdeel van het landschap rond Hadrian’s Wall, verdient de plek een aparte vermelding.
Het fort heeft uitzonderlijk veel informatie opgeleverd over het dagelijkse leven van Romeinse soldaten en hun families. Vooral de beroemde houten schrijftabletten zijn belangrijk. Ze bevatten persoonlijke berichten, boodschappen en administratieve informatie.
Daardoor gaat Vindolanda verder dan stenen muren en fundamenten. De vondsten vertellen verhalen over echte mensen.
Je krijgt er een beeld van soldaten die boodschappen deden, uitnodigingen verstuurden, om kleding vroegen en zich bezighielden met de gewone beslommeringen van het leven.
Voor wie geïnteresseerd is in de menselijke kant van de Romeinse geschiedenis is Vindolanda daarom een absolute aanrader.
Nog een hoogtepunt langs Hadrian’s Wall is Chesters Roman Fort.
Het fort was een cavaleriefort en staat vooral bekend om de uitzonderlijk goed bewaarde resten van het badhuis. Hier zie je hoe Romeinse soldaten konden ontspannen na hun militaire werkzaamheden.
De badhuizen laten bovendien goed zien dat Romeinse aanwezigheid niet alleen uit oorlog en verdediging bestond. Baden, sociale contacten en ontspanning waren een belangrijk onderdeel van het Romeinse leven.
In combinatie met de rivier, het omliggende landschap en de resten van het fort is Chesters een van de mooiste plekken langs Hadrian’s Wall.
De Romeinse invasie van Britannia begon in 43 na Christus onder keizer Claudius. Het doel was niet alleen gebiedsuitbreiding. Britannia bood toegang tot grondstoffen, landbouwgebieden, handelsroutes en prestige voor het Romeinse keizerrijk.
De Romeinen bouwden vervolgens een uitgebreid netwerk van wegen, forten en steden.
Maar de verovering verliep niet zonder problemen. Opstanden, waaronder de beroemde opstand van Boudica, maakten duidelijk dat de Romeinse controle niet vanzelfsprekend was.
In het noorden werd de grens uiteindelijk steeds belangrijker. Hadrian’s Wall vormde daarvan het bekendste symbool. De muur markeerde niet simpelweg het einde van de Romeinse wereld: het was een gecontroleerde grens waar handel, migratie en militaire bewegingen plaatsvonden.
In de steden veranderde ondertussen het dagelijks leven. Romeinse badhuizen, tempels, amfitheaters, markten en villa’s verschenen naast bestaande Britse tradities.
Daarom is Romeins Groot-Brittannië zo interessant: het was geen volledig nieuwe Romeinse wereld, maar een mengeling van Romeinse en lokale culturen.
Als je maar een paar Romeinse plekken in het Verenigd Koninkrijk kunt bezoeken, zou ik deze kiezen:
1. Hadrian’s Wall – de absolute nummer één vanwege het landschap en de enorme historische betekenis.
2. Roman Baths in Bath – de mooiste Romeinse stadservaring, met uitzonderlijk indrukwekkende thermen.
3. Vindolanda – ideaal als je geïnteresseerd bent in het dagelijkse leven van Romeinse soldaten.
4. Verulamium bij St Albans – een uitstekende plek om een Romeinse stad te ontdekken.
5. Fishbourne Roman Palace – voor prachtige mozaïeken en Romeinse luxe.
6. Caerleon – de mooiste keuze voor wie Romeins Wales wil ontdekken.
7. Corbridge Roman Town – een bijzondere combinatie van Romeinse stad, archeologie en Hadrian’s Wall.
Wie echt in de Romeinse geschiedenis wil duiken, kan er een prachtige rondreis van maken.
Begin bijvoorbeeld in Kent, bij Richborough, waar je meer leert over de Romeinse aankomst in Britannia. Reis vervolgens richting Londen en ontdek de resten van Londinium.
Ga daarna naar St Albans en Fishbourne voordat je richting het westen reist naar Bath en vervolgens verder naar Wroxeter en Chester.
Voor het tweede deel van de reis kun je richting Wales, met Caerleon en Segontium als hoogtepunten. Eindig vervolgens in het noorden van Engeland bij Hadrian’s Wall.
Daar vind je de meest indrukwekkende combinatie van Romeinse archeologie en landschap: Housesteads, Vindolanda, Chesters, Birdoswald en Corbridge liggen allemaal in een gebied waar de grens van het Romeinse Rijk nog steeds voelbaar is.
De Romeinse geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk is veel uitgebreider dan alleen Hadrian’s Wall. Verspreid over Engeland en Wales vind je steden, forten, villa’s, tempels, badhuizen en wegen die samen het verhaal vertellen van bijna vier eeuwen Romeinse aanwezigheid.
Van de warme baden van Bath tot de winderige heuvels van Hadrian’s Wall en van de mozaïeken van Fishbourne tot de Romeinse straten van Verulamium: iedere plek laat een ander gezicht van Britannia zien.
En misschien is dat wel het mooiste aan een reis langs Romeinse bezienswaardigheden in het Verenigd Koninkrijk. Je bezoekt niet alleen ruïnes, maar ontdekt een compleet verdwenen wereld die op veel plaatsen nog verrassend dichtbij komt.
Een strandvakantie hoeft helemaal niet te betekenen dat je twee weken lang alleen maar op…
Van eenvoudige geometrische patronen tot enorme voorstellingen van goden, gladiatoren, wilde dieren en mythologische verhalen:…
De Romeinen waren meesters in het bouwen van wegen. Maar een weg had weinig nut…
Wie aan het Romeinse Rijk denkt, ziet al snel tempels, amfitheaters en marmeren villa's voor…
Wie aan Romeinse badhuizen denkt, denkt al snel aan enorme complexen met marmeren zalen, warme…
Het Colosseum in Rome is zonder twijfel het beroemdste amfitheater uit de Romeinse oudheid. Maar…