Oostenrijk staat tegenwoordig vooral bekend om zijn indrukwekkende Alpen, keizerlijke steden, barokke paleizen en sfeervolle dorpen. Maar lang voordat Wenen de hoofdstad van een machtig keizerrijk werd, speelde het gebied al een belangrijke rol in de geschiedenis van Europa.
Een groot deel van het huidige Oostenrijk maakte deel uit van het Romeinse Rijk. Romeinse soldaten bewaakten hier de noordgrens langs de Donau, terwijl steden, handelsplaatsen en landbouwbedrijven ontstonden in het achterland. Belangrijke wegen verbonden de Alpen met Italië en de provincies ten noorden van de Donau.
Vandaag de dag zijn daar nog opvallend veel sporen van terug te vinden. Van een complete Romeinse stad met gereconstrueerde gebouwen tot oude forten, amfitheaters en Romeinse wegen.
Dit zijn de mooiste Romeinse bezienswaardigheden in Oostenrijk.
1. Carnuntum – de indrukwekkendste Romeinse stad van Oostenrijk
Als je maar één Romeinse bestemming in Oostenrijk bezoekt, kies dan voor Carnuntum. Deze voormalige Romeinse stad ligt in Neder-Oostenrijk, tussen Wenen en Bratislava, en is zonder twijfel een van de belangrijkste archeologische vindplaatsen van het land.
Carnuntum begon als een Romeins winterkamp en groeide tussen de 1e en 4e eeuw uit tot een belangrijke stad met naar schatting ongeveer 50.000 inwoners. De stad lag aan de Donaugrens en op een belangrijke handelsroute, de zogenaamde Amberroute.
Wat Carnuntum bijzonder maakt, is dat je hier niet alleen tussen ruïnes wandelt. Een deel van de Romeinse stad is op de oorspronkelijke locatie gereconstrueerd. Je kunt er Romeinse huizen, thermen en andere gebouwen bekijken en daardoor een veel beter beeld krijgen van hoe een Romeinse stad eruitzag.
Ook het Romeinse amfitheater en de beroemde Heidentor behoren tot de hoogtepunten. Het amfitheater van de burgerstad bood plaats aan ongeveer 13.000 toeschouwers.
Carnuntum is bovendien onderdeel van het UNESCO Werelderfgoed Donaulimes, de voormalige Romeinse grens langs de Donau.
Tip: trek voor Carnuntum minimaal een halve dag uit. Met het Museum Carnuntinum erbij kun je er gemakkelijk een volledige dag van maken.
2. De Heidentor – het bekendste Romeinse monument van Oostenrijk
Vlak bij Carnuntum staat een van de meest herkenbare Romeinse monumenten van Oostenrijk: de Heidentor.
De monumentale boog werd waarschijnlijk in de 4e eeuw gebouwd tijdens het bewind van keizer Constantius II. Oorspronkelijk was het een zogenoemde quadrifrons: een monument met vier doorgangen. Tegenwoordig is slechts een deel van het oorspronkelijke bouwwerk bewaard gebleven.
De Heidentor staat vrij in het landschap en is daardoor bijzonder fotogeniek. Het is bovendien een gratis te bezoeken onderdeel van het archeologische gebied van Carnuntum.
Wie Carnuntum bezoekt, moet daarom zeker even naar de Heidentor wandelen of fietsen.
3. Vindobona – het Romeinse Wenen
Ook de Oostenrijkse hoofdstad Wenen heeft Romeinse wortels. De Romeinen kenden de plaats als Vindobona.
Vindobona was een belangrijk militair kamp aan de Donau. Het maakte deel uit van de Romeinse grensverdediging en bood plaats aan duizenden soldaten.
In het huidige Wenen zijn op verschillende plaatsen archeologische resten en sporen van het Romeinse verleden te vinden. Vooral het gebied rond de historische binnenstad herinnert aan de Romeinse nederzetting.
Een interessante plek is het Römermuseum, waar je meer kunt leren over Vindobona en het dagelijkse leven van de Romeinse soldaten en bewoners.
Het leuke aan Wenen is dat je het Romeinse verleden gemakkelijk kunt combineren met latere geschiedenis. Op één dag kun je Romeinse archeologie, de middeleeuwse stad en de keizerlijke architectuur van de Habsburgers ontdekken.
4. Magdalensberg – een Romeinse stad in de bergen
Een heel andere Romeinse ervaring vind je in Karinthië. Op de Magdalensberg liggen de resten van een belangrijke Romeinse nederzetting.
De ligging is spectaculair: de archeologische site bevindt zich op een heuvel met uitzicht over het omliggende landschap.
In de Romeinse tijd was de nederzetting verbonden met de handel in grondstoffen uit de regio. Vooral de handel in ijzer speelde een belangrijke rol.
Tijdens opgravingen zijn onder andere resten van openbare gebouwen, woningen en een forum gevonden. Daardoor kun je hier goed zien hoe een Romeinse stad in de Alpenregio functioneerde.
De combinatie van archeologie en berglandschap maakt Magdalensberg tot een van de mooiste Romeinse bestemmingen van Oostenrijk.
5. Virunum – de vergeten Romeinse hoofdstad van Noricum
Niet ver van de Magdalensberg ligt Virunum, bij het huidige Maria Saal in Karinthië.
Virunum was de hoofdstad van de Romeinse provincie Noricum en groeide uit tot een belangrijk bestuurlijk centrum.
De archeologische resten omvatten onder andere delen van straten, gebouwen en een theater. De omvang van de stad maakt duidelijk dat de Romeinse aanwezigheid in deze regio veel belangrijker was dan je misschien zou verwachten.
Virunum is vooral interessant in combinatie met Magdalensberg. Samen vertellen de twee sites het verhaal van de Romeinse ontwikkeling van Karinthië.
6. Lauriacum – Romeinen langs de Donau
In Enns, in Opper-Oostenrijk, lag de Romeinse stad Lauriacum. De plaats was verbonden met een belangrijk Romeins legerkamp aan de Donau.
Lauriacum speelde vooral in de late Romeinse periode een belangrijke rol in de verdediging van de Donaugrens.
Vandaag kun je in Enns verschillende sporen van het Romeinse verleden ontdekken. Het Museum Lauriacum bewaart archeologische vondsten uit de regio en is een uitstekende plek om je bezoek te beginnen.
Enns zelf is bovendien een van de oudste steden van Oostenrijk. Daardoor kun je hier verschillende lagen van de Oostenrijkse geschiedenis ontdekken.
7. Ovilava – het Romeinse Wels
Het huidige Wels heette in de Romeinse tijd Ovilava en groeide uit tot een belangrijk regionaal centrum.
De stad lag op een kruispunt van belangrijke Romeinse wegen en speelde daardoor een belangrijke rol in handel en bestuur.
In Wels zijn verschillende Romeinse vondsten en archeologische resten te zien. Het Römermuseum vertelt het verhaal van Ovilava en de Romeinse aanwezigheid in Opper-Oostenrijk.
Een bezoek aan Wels is daarom een goede keuze voor wie Romeinse geschiedenis wil combineren met een moderne Oostenrijkse stad.
8. Aguntum – de Romeinen in Oost-Tirol
In de buurt van Lienz, in Oost-Tirol, ligt de archeologische vindplaats Aguntum.
Aguntum was een belangrijke Romeinse stad in de Alpen. De nederzetting profiteerde van haar ligging aan handelsroutes die door de bergen liepen.
Op de archeologische site zijn onder andere resten van Romeinse gebouwen en openbare voorzieningen te zien. Een moderne uitkijktoren biedt bovendien een mooi overzicht over de opgravingen en het omliggende landschap.
Juist de ligging maakt Aguntum bijzonder. Je staat hier tussen Romeinse ruïnes terwijl de indrukwekkende bergen van Tirol op de achtergrond oprijzen.
9. De Romeinse stad Teurnia
In Karinthië ligt nog een belangrijke Romeinse vindplaats: Teurnia, bij het huidige St. Peter in Holz.
Teurnia was oorspronkelijk een Keltische nederzetting die onder Romeins bestuur uitgroeide tot een belangrijke stad.
Een van de grootste schatten van de site zijn de Romeinse mozaïeken. Vooral de mozaïekvloer van de vroegchristelijke basiliek is bijzonder.
Teurnia laat daarmee niet alleen de klassieke Romeinse periode zien, maar ook de overgang naar de laat-Romeinse en vroegchristelijke wereld.
10. Carnuntinum Museum – duik dieper in het Romeinse verleden
Wie Carnuntum bezoekt, doet er goed aan ook het Museum Carnuntinum te bezoeken.
Het museum werd gebouwd om archeologische vondsten uit Carnuntum bijeen te brengen en toont een grote collectie voorwerpen uit de Romeinse stad. Het museum is daarmee een ideale aanvulling op de archeologische site zelf.
In 2026 is er bovendien een speciale tentoonstelling rond 1700 jaar Concilie van Nicaea, waarmee de late oudheid en de veranderingen binnen het Romeinse Rijk centraal staan.
11. De Romeinse weg over de Alpen
De Romeinen waren niet alleen stedenbouwers, maar ook uitstekende wegenbouwers. In Oostenrijk liepen verschillende belangrijke routes die Italië verbonden met de provincies ten noorden van de Alpen.
Vooral de routes door Tirol, Salzburg en Karinthië waren belangrijk voor handel en militaire verplaatsingen.
Hoewel veel Romeinse wegen in de loop der eeuwen verdwenen of onderdeel werden van moderne wegen, zijn op verschillende plaatsen nog sporen en tracés herkenbaar.
Het is een fascinerend idee dat sommige moderne verbindingen in Oostenrijk teruggaan op routes die al door de Romeinen werden gebruikt.
12. Romeinse thermen – badcultuur in Oostenrijk
De Romeinen brachten ook hun uitgebreide badcultuur naar de noordelijke provincies. In verschillende Romeinse steden in Oostenrijk zijn resten van thermen gevonden.
Thermen waren veel meer dan plaatsen waar men zich waste. Het waren sociale ontmoetingsplaatsen waar mensen konden sporten, ontspannen, eten en elkaar ontmoeten.
Vooral in Carnuntum zijn de resten van Romeinse badgebouwen indrukwekkend. De gereconstrueerde thermen geven bovendien een goed beeld van hoe geavanceerd de Romeinse verwarmingssystemen waren.
Waarom waren de Romeinen in Oostenrijk?
Het huidige Oostenrijk lag voor een groot deel in de Romeinse provincies Noricum en Pannonia, terwijl de Donau een belangrijke grens vormde.
De Romeinen waren hier om verschillende redenen aanwezig. De Alpenpassen waren belangrijk voor verbindingen met Italië, terwijl de Donau een natuurlijke grens vormde tegen gebieden buiten het rijk.
Langs de Donau ontstonden militaire kampen en forten. In het achterland ontwikkelden zich steden, landbouwbedrijven en handelscentra.
Carnuntum groeide bijvoorbeeld uit tot de hoofdstad van Pannonia Superior en telde volgens de archeologische site ongeveer 50.000 inwoners.
De Romeinse aanwezigheid duurde daardoor eeuwenlang en heeft een blijvende invloed gehad op het landschap en de steden van Oostenrijk.
Wat zijn de mooiste Romeinse bezienswaardigheden in Oostenrijk?
Wie een Romeinse rondreis door Oostenrijk wil maken, kan deze bestemmingen als uitgangspunt nemen:
Voor de meest complete Romeinse ervaring: Carnuntum.
Voor Romeinse geschiedenis in de hoofdstad: Vindobona in Wenen.
Voor spectaculaire Alpenlandschappen: Aguntum.
Voor Romeinse geschiedenis in Karinthië: Magdalensberg en Virunum.
Voor militaire geschiedenis: Lauriacum bij Enns.
Voor Romeinse mozaïeken: Teurnia.
Voor een combinatie van archeologie en een moderne stad: Ovilava in Wels.
Een reis door het Romeinse Oostenrijk
Oostenrijk is misschien niet de eerste bestemming waar je aan denkt bij Romeinse geschiedenis, maar het land heeft verrassend veel te bieden. De Romeinen lieten hier een netwerk van steden, forten, wegen en handelsplaatsen achter.
Vooral Carnuntum is een absolute aanrader. De combinatie van archeologische resten, gereconstrueerde Romeinse gebouwen, amfitheaters en het Museum Carnuntinum maakt deze plek uniek.
Maar ook Magdalensberg, Virunum, Aguntum en Lauriacum laten zien hoe uitgebreid de Romeinse aanwezigheid in Oostenrijk was.
Het mooiste is misschien wel de combinatie met het Oostenrijkse landschap. Waar anders kun je ‘s ochtends door een Romeinse stad wandelen en enkele uren later tussen de Alpen staan?