Albanië is een land van ruige bergen, turquoise zee, sfeervolle steden en eeuwenoude beschavingen. Wie door het land reist, ontdekt echter al snel dat de geschiedenis van Albanië veel verder teruggaat dan de middeleeuwen en het Ottomaanse rijk. Langs de Adriatische en Ionische kust en diep in het Albanese binnenland liggen de resten van steden die ooit deel uitmaakten van de Romeinse wereld.
De Romeinen namen in Albanië een gebied over dat al eeuwenlang werd bewoond door Illyrische en Griekse volkeren. Ze bouwden voort op bestaande steden, legden wegen aan en veranderden belangrijke plaatsen in centra van handel, bestuur en cultuur.
Een van de belangrijkste routes was de Via Egnatia, de beroemde Romeinse weg die de Adriatische kust met het oosten van het rijk verbond. Steden als Dyrrachium, Apollonia en later Adrianopolis profiteerden van hun ligging aan deze verbinding.
Vandaag kun je in Albanië door indrukwekkende Romeinse amfitheaters wandelen, oude thermen bekijken, kleurrijke mozaïeken bewonderen en door archeologische parken lopen waar Romeinse straten en gebouwen nog zichtbaar zijn.
Dit zijn de mooiste Romeinse bezienswaardigheden van Albanië.
Voor liefhebbers van Romeinse geschiedenis is Durrës waarschijnlijk de belangrijkste stad van Albanië.
De stad heette in de oudheid Epidamnos en later Dyrrachium. Onder Romeins bestuur groeide Dyrrachium uit tot een van de grootste en rijkste steden aan de Adriatische Zee. De strategische ligging aan zee en aan de Via Egnatia maakte de stad bijzonder belangrijk.
Het absolute hoogtepunt is het enorme Romeinse amfitheater van Durrës.
Het amfitheater werd gebouwd in het begin van de tweede eeuw na Christus, tijdens de regering van keizer Trajanus. Met ruimte voor naar schatting 15.000 tot 20.000 toeschouwers was het een van de grootste amfitheaters van de Balkan.
Wanneer je tussen de stenen muren van het amfitheater loopt, is het gemakkelijk voor te stellen hoe hier ooit duizenden mensen bijeenkwamen voor openbare spektakels en gladiatorengevechten.
Bijzonder is dat het monument later opnieuw werd gebruikt. In het complex werden vroegchristelijke kapellen gebouwd, waarvan mozaïeken en fresco’s bewaard zijn gebleven. Daarmee vertelt het amfitheater niet alleen het verhaal van het Romeinse keizerrijk, maar ook van de overgang naar het christelijke tijdperk.
Durrës is daarmee een perfecte eerste kennismaking met het Romeinse Albanië.
Durrës heeft meer Romeinse resten dan alleen het beroemde amfitheater.
In het centrum van de moderne stad liggen de resten van Romeinse thermen, die grotendeels in 1960 werden ontdekt tijdens bouwwerkzaamheden. De thermen bestonden uit verschillende ruimtes, waaronder een frigidarium, tepidarium en caldarium. Ook zijn resten van een hypocaustsysteem gevonden waarmee de vloeren werden verwarmd.
Dit is een van de interessantste plekken om te begrijpen hoe het dagelijks leven in een Romeinse stad eruitzag.
De thermen waren namelijk veel meer dan badhuizen. Ze waren ontmoetingsplaatsen waar mensen konden ontspannen, praten en sociale contacten onderhouden.
Een deel van de zwart-witte marmeren vloer is nog zichtbaar.
Durrës is ook een uitstekende bestemming voor wie geïnteresseerd is in Romeinse kunst.
In en rond de stad zijn verschillende mozaïeken gevonden. Een van de bekendste is het Arapaj-mozaïek, dat deel uitmaakt van de rijke archeologische erfenis van Durrës.
Ook het beroemde Orpheus-mozaïek behoort tot de hoogtepunten van de Romeinse kunst in Albanië. De Albanese toeristische dienst noemt het een bijzonder voorbeeld van Romeinse mozaïekkunst.
Mozaïeken waren in de Romeinse wereld een teken van welvaart. Ze werden gebruikt om vloeren van woningen, villa’s en openbare gebouwen te versieren.
De vondsten in Durrës laten daardoor zien dat de stad niet alleen economisch belangrijk was, maar ook een welvarende Romeinse elite kende.
Butrint is misschien wel de bekendste archeologische plek van Albanië.
De stad ligt in het zuiden van het land, niet ver van Sarandë, tussen het meer van Butrint en het kanaal dat naar de Ionische Zee loopt.
Butrint heeft een geschiedenis die veel ouder is dan de Romeinse tijd. Het was eerst een Griekse kolonie en werd in 44 voor Christus een Romeinse kolonie. Onder de Romeinen werd de stad uitgebreid en werden onder andere wegen en een aquaduct aangelegd.
Juist de opeenvolging van verschillende beschavingen maakt Butrint zo bijzonder.
Je loopt hier langs Griekse, Romeinse, vroegchristelijke, Byzantijnse en Venetiaanse resten in één landschap.
Van de Romeinse periode zijn onder andere resten van:
De vroegchristelijke monumenten, zoals de basiliek en het baptisterium, stammen uit de periode waarin de Romeinse wereld geleidelijk christelijk werd. Het baptisterium is bijzonder beroemd om zijn mozaïekvloer.
Butrint werd in 1992 opgenomen op de UNESCO-Werelderfgoedlijst en is tegenwoordig onderdeel van een beschermd nationaal park.
Wie bij Butrint alleen de bekende ruïnes bezoekt, mist een interessant deel van het Romeinse verhaal.
In het grotere landschap van Butrint ligt Diaporit, waar resten zijn gevonden van een Romeinse villa, een badhuis en een latere Byzantijnse basiliek.
Dit soort villa’s laat een andere kant van de Romeinse samenleving zien.
Terwijl Durrës en Butrint stedelijke centra waren, waren villa’s plekken waar welgestelde families woonden, landbouw organiseerden en hun rijkdom tentoonspreidden.
De ligging van Diaporit is bovendien prachtig. Romeinse archeologie en het mediterrane landschap komen hier op een bijzondere manier samen.
Apollonia is een van de mooiste archeologische parken van Albanië.
De stad werd als Griekse kolonie gesticht en groeide uit tot een van de belangrijkste steden van de Adriatische wereld. Tijdens de Romeinse periode bleef Apollonia belangrijk en werd de stad uitgebreid met nieuwe gebouwen en infrastructuur.
Romeinse elementen zijn onder andere te vinden in:
Apollonia lag bovendien aan een belangrijke trans-Balkanroute en werd verbonden met de grotere handelswereld van het Romeinse rijk.
Apollonia is interessant omdat je hier niet alleen Romeinse geschiedenis ziet. Je ziet hoe een oudere Griekse stad zich ontwikkelde binnen de Romeinse wereld.
De combinatie van Griekse stadsplanning, Romeinse architectuur en later christelijke monumenten maakt het archeologische park bijzonder veelzijdig.
Bovendien ligt Apollonia op een heuvelachtig plateau met uitzicht over de omgeving en de Adriatische kust.
In het zuiden van Albanië, bij het dorp Sofratikë in de regio Dropull, ligt een van de interessantste Romeinse monumenten van het land: Adrianopolis.
De stad was een belangrijk administratief en cultureel centrum in de Romeinse periode. Het bekendste monument is het grote antieke theater, dat vermoedelijk werd gebouwd tijdens de regering van keizer Hadrianus, die regeerde van 117 tot 138 na Christus.
Het theater is bijzonder vanwege zijn constructie.
Volgens de Albanese toeristische dienst is dit het enige bekende voorbeeld op de Balkan van een theater dat op een vlak terrein werd gebouwd in plaats van tegen een helling. Het theater heeft een diameter van ongeveer 50 meter en bood plaats aan ongeveer 4.000 toeschouwers.
Het is een van de meest verrassende Romeinse monumenten van Albanië.
Een Romeinse rondreis door Albanië is niet compleet zonder aandacht voor de Via Egnatia.
Deze beroemde Romeinse weg verbond de Adriatische Zee met het oosten van het Romeinse rijk. De route liep vanaf Dyrrachium en andere Adriatische verbindingen door de Balkan richting Byzantium, het huidige Istanbul.
De weg was van enorm belang voor:
In Albanië zijn op verschillende plaatsen sporen van deze oude route bewaard gebleven.
Een interessante plek is Peqin, dat een belangrijke halte aan de Via Egnatia was. Volgens de Albanese toeristische dienst zijn in de omgeving nog zichtbare sporen van de oude route aanwezig, vooral rond het kasteel.
Hier zie je goed dat de Romeinse infrastructuur veel meer was dan alleen steden. De weg zelf was een van de belangrijkste instrumenten waarmee Rome zijn enorme rijk bij elkaar hield.
Een van de meest interessante Romeinse plekken voor liefhebbers van infrastructuur ligt bij Bradashesh, in de buurt van Elbasan.
Hier ligt de Romeinse halte Ad Quintum.
Het was een mutatio: een station waar reizigers van paard konden wisselen en konden uitrusten. De plek lag aan de Via Egnatia en functioneerde vanaf de tweede tot ongeveer de vierde eeuw na Christus.
De archeologische resten omvatten een uitgebreid Romeins thermencomplex met onder andere:
Het is een geweldige plek om te begrijpen hoe het Romeinse wegennet in de praktijk werkte.
Een reiziger die van Dyrrachium richting het oosten trok, kon hier stoppen, baden, uitrusten en verder reizen.
Aan de ingang van de Baai van Vlora ligt Orikum, een oude kuststad met een geschiedenis die teruggaat tot vóór de Romeinse tijd.
Tijdens de hellenistische en Romeinse periode ontwikkelde Orikum zich verder als stedelijk centrum. Er kwamen geplaveide straten, verdedigingsmuren en openbare gebouwen.
Een van de belangrijkste monumenten is het antieke theater, dat plaats bood aan ongeveer 500 tot 600 toeschouwers.
Orikum is vooral aantrekkelijk vanwege de ligging.
Je kunt hier archeologische resten combineren met de lagune, de bergen van Karaburun en de Adriatische kust.
Voor een Romeinse rondreis is het daardoor een van de mooiste landschappelijke stops.
Bylis was oorspronkelijk een belangrijke Illyrische stad en werd al in de vierde eeuw voor Christus gesticht.
De stad bleef ook in de Romeinse periode belangrijk en vertoont duidelijke Greco-Romeinse invloeden.
Vandaag kun je hier onder andere resten zien van:
Het theater bood plaats aan ongeveer 7.500 toeschouwers.
Bylis is vooral interessant voor reizigers die willen zien hoe een oudere lokale stad onderdeel werd van de bredere Romeinse cultuur.
De ligging op een heuvel is bovendien spectaculair. Vanaf de archeologische site heb je uitzicht over de omliggende valleien en richting de Adriatische kust.
In het zuiden van Albanië ligt Finiq, het antieke Phoinike.
De stad was een belangrijk centrum van de Chaonische bevolking en speelde een grote rol in de geschiedenis van Epirus. Tijdens de hellenistische en Romeinse perioden bleef Finiq een belangrijke nederzetting.
Op de heuvel zijn onder andere resten te vinden van:
Finiq is daarmee vooral interessant als voorbeeld van de manier waarop verschillende culturen in de oudheid in elkaar overvloeiden.
Het is geen puur Romeinse stad, maar juist de Romeinse laag maakt onderdeel uit van een veel groter verhaal.
Midden in de moderne hoofdstad ligt een klein maar bijzonder stukje Romeinse geschiedenis: de Tirana Mosaic.
De mozaïek maakt deel uit van de resten van een Romeinse woning, vermoedelijk een villa rustica. De huidige Albanese toeristische dienst dateert het monument in de eerste eeuw na Christus. Later, in de vierde en vijfde eeuw, werd de plek omgevormd tot een vroegchristelijke kerk.
De mozaïek bevat geometrische, florale en religieuze motieven.
Het is geen gigantisch archeologisch park zoals Butrint of Apollonia, maar juist daarom leuk om te bezoeken. Je ontdekt hier dat ook onder het moderne Tirana sporen van de Romeinse wereld verborgen liggen.
De ligging van Albanië was voor Rome buitengewoon belangrijk.
Het land ligt aan de Adriatische en Ionische Zee en vormt tegelijkertijd een natuurlijke doorgang tussen de westelijke en oostelijke Balkan.
Voor Rome betekende dat strategische mogelijkheden.
De Romeinen konden via de Albanese kust contact onderhouden met Italië, terwijl wegen als de Via Egnatia vervolgens richting Macedonië, Griekenland en Byzantium liepen.
Daarnaast waren de bestaande Griekse en Illyrische steden economisch waardevol.
Rome hoefde niet overal compleet nieuwe steden te bouwen. Bestaande centra zoals Dyrrachium, Apollonia, Butrint en Bylis konden worden geïntegreerd in het Romeinse netwerk.
De Romeinen investeerden vervolgens in:
Albanië werd daardoor een belangrijke schakel tussen Rome en de oostelijke provincies van het rijk.
Als je maar een paar plekken kunt bezoeken, zou ik deze vijf absoluut bovenaan zetten.
De beste bestemming voor puur Romeinse monumenten.
Het enorme amfitheater, de thermen en de mozaïeken maken Durrës tot de belangrijkste Romeinse stad van Albanië.
De mooiste archeologische ervaring.
Hier komen Romeinse ruïnes samen met Griekse, vroegchristelijke, Byzantijnse en Venetiaanse monumenten in een schitterend natuurlandschap. Butrint staat bovendien op de UNESCO-Werelderfgoedlijst.
De mooiste combinatie van archeologie en landschap.
De Romeinse periode is hier onderdeel van een veel langere geschiedenis, waardoor je goed ziet hoe de Romeinen voortbouwden op bestaande Griekse steden.
Het meest bijzondere Romeinse theater.
Het grote theater bij Sofratikë is een verrassend goed voorbeeld van Romeinse bouwkunst in het Albanese binnenland.
De beste keuze voor liefhebbers van Romeinse infrastructuur.
Hier zie je hoe het Romeinse wegennet functioneerde en hoe reizigers zich door het rijk verplaatsten.
Albanië leent zich uitstekend voor een rondreis langs Romeinse monumenten.
Een mooie route begint in Durrës aan de Adriatische kust.
Bezoek daar het amfitheater, de thermen en de Romeinse mozaïeken.
Vervolgens kun je via Peqin en Ad Quintum richting Elbasan rijden. Hier volg je in feite de geschiedenis van de Via Egnatia.
Daarna kun je zuidwaarts reizen naar Apollonia en eventueel Bylis. Beide archeologische parken liggen prachtig in het landschap en laten verschillende kanten van de antieke wereld zien.
Vanuit Bylis kun je verder richting Orikum en de Baai van Vlora.
Vervolgens gaat de route verder naar het zuiden, richting Finiq, Adrianopolis en uiteindelijk Butrint.
Een mogelijke route ziet er zo uit:
Durrës → Peqin → Ad Quintum → Apollonia → Bylis → Orikum → Adrianopolis → Finiq → Butrint
Wie meer tijd heeft, kan vanuit Tirana eerst nog de Tirana Mosaic bezoeken.
Albanië is een van de interessantste landen op de Balkan voor liefhebbers van de Romeinse oudheid.
De enorme Durrës-amfitheater laat zien hoe belangrijk de Adriatische kuststad in het Romeinse rijk was. Butrint toont vervolgens hoe een oudere Griekse stad veranderde in een Romeinse kolonie en later in een christelijk centrum.
In Apollonia ontdek je de vermenging van Griekse en Romeinse culturen, terwijl Adrianopolis een bijzonder Romeins theater bewaart. Bij Ad Quintum en langs de Via Egnatia ontdek je vervolgens de infrastructuur die al deze plaatsen met elkaar verbond.
En dat is misschien wel het mooiste aan Romeins Albanië.
Je bezoekt hier niet simpelweg een verzameling losse ruïnes. Samen vertellen ze het verhaal van een gebied dat eeuwenlang een kruispunt was tussen Rome, Griekenland, Illyrië en de Balkan.
Wie door Albanië reist, kan daardoor bijna letterlijk in de voetsporen van de Romeinen treden: van de Adriatische haven van Dyrrachium, over de Via Egnatia, langs oude steden en villa’s, tot aan de zuidelijke kust van Butrint.
Een strandvakantie hoeft helemaal niet te betekenen dat je twee weken lang alleen maar op…
Van eenvoudige geometrische patronen tot enorme voorstellingen van goden, gladiatoren, wilde dieren en mythologische verhalen:…
De Romeinen waren meesters in het bouwen van wegen. Maar een weg had weinig nut…
Wie aan het Romeinse Rijk denkt, ziet al snel tempels, amfitheaters en marmeren villa's voor…
Wie aan Romeinse badhuizen denkt, denkt al snel aan enorme complexen met marmeren zalen, warme…
Het Colosseum in Rome is zonder twijfel het beroemdste amfitheater uit de Romeinse oudheid. Maar…