- 1. Tongeren – de oudste Romeinse stad van België
- 2. De tumuli van Grimde bij Tienen – mysterieuze Romeinse grafheuvels
- 3. Oudenburg – het Romeinse fort aan de Noordzeekust
- 4. Malagne – een Gallo-Romeinse villa in de Ardennen
- 5. Arlon – een van de belangrijkste Romeinse erfgoedsteden van Wallonië
- 6. Liberchies – een Romeinse nederzetting langs de oude heirbaan
- 7. De Romeinse heirbanen – wandelen en fietsen in het spoor van de Romeinen
- De mooiste Romeinse bezienswaardigheden van België op een rij
- Praktische tips voor een Romeinse rondreis door België
- Conclusie: ontdek het verborgen Romeinse verleden van België
1. Tongeren – de oudste Romeinse stad van België
9
Locatie: Tongeren, tegenwoordig onderdeel van Tongeren-Borgloon.
Tongeren is dé bestemming voor wie het Romeinse verleden van België wil ontdekken. De stad ontstond als Romeinse nederzetting onder de naam Atuatuca Tungrorum en groeide uit tot een belangrijk bestuurlijk en handelscentrum in de provincie Germania Inferior. De strategische ligging aan de Romeinse wegen maakte de stad tot een belangrijke schakel tussen de Rijn, Gallië en de Noordzee.
De Romeinse stadsmuur
Een van de indrukwekkendste overblijfselen is de Romeinse stadsmuur uit de tweede eeuw na Christus. De oorspronkelijke muur was ongeveer 4,5 kilometer lang. Delen ervan zijn nog altijd zichtbaar in het huidige stadsbeeld. De best bewaarde stukken vind je onder meer aan de Caesarlaan en Legioenenlaan.
Website
+1
De muur laat zien hoe omvangrijk en welvarend Tongeren in de Romeinse tijd was. Opvallend is dat de eerste muur vooral een prestigefunctie had. In de vierde eeuw werd een kleinere verdedigingsmuur gebouwd, toen de politieke en militaire situatie in het Romeinse Rijk veranderde.
De Romeinse tempel
Ook de Romeinse tempelsite aan de Keverstraat is bijzonder. De tempel stond op een verhoogd terrein en was daardoor zichtbaar vanuit de omgeving. Het was een van de belangrijkste openbare monumenten van de stad. De precieze godheid aan wie de tempel was gewijd, is niet met zekerheid bekend.
Onroerend Erfgoed
+1
Het Gallo-Romeins Museum
Wie echt wil begrijpen hoe de Romeinen in Tongeren leefden, moet het Gallo-Romeins Museum bezoeken. De collectie vertelt het verhaal van de regio vanaf de prehistorie tot de Romeinse periode, met archeologische vondsten, reconstructies en presentaties over het dagelijks leven.
Combineer het museum met een wandeling langs de stadsmuur en de tempelsite. Zo krijg je zowel de tastbare overblijfselen als de historische context te zien.
Waarom bezoeken? Tongeren is de beste allroundbestemming voor Romeinse geschiedenis in België, met een combinatie van musea, zichtbare ruïnes en een historische binnenstad.
2. De tumuli van Grimde bij Tienen – mysterieuze Romeinse grafheuvels
Locatie: Grimde, bij Tienen.
In het landschap rond Tienen liggen drie opvallende heuvels die herinneren aan de Romeinse begrafenisrituelen. Deze zogenoemde tumuli zijn eeuwenoude grafheuvels en behoren tot de meest herkenbare bovengrondse getuigen van het Romeinse verleden in Vlaanderen.
De tumuli van Grimde zijn bijzonder omdat veel andere Romeinse grafheuvels in de omgeving door erosie, landbouw en bebouwing verdwenen zijn. Ze herinneren aan een periode waarin welgestelde families hun overledenen met indrukwekkende grafmonumenten herdachten.
Visit Tienen
+1
Hoe zagen Romeinse begrafenissen eruit?
Begrafenisrituelen waren belangrijk in de Romeinse samenleving. De gebruiken verschilden naar gelang van de periode, de lokale tradities en de sociale positie van de overledene. In sommige gevallen werden overledenen gecremeerd en werden de resten met grafgiften begraven. Monumentale grafheuvels konden de status van een familie onderstrepen.
De tumuli van Grimde zijn daarom meer dan landschappelijke verhogingen. Ze vormen een tastbare herinnering aan de mensen die hier bijna tweeduizend jaar geleden leefden, werkten en hun doden herdachten.
Bezoek ook Museum Het Toreke
In het stadsmuseum Het Toreke kun je meer ontdekken over de archeologische vondsten uit de omgeving. De tentoonstelling over Romeinse rituelen belicht onder andere grafgebruiken, religieuze voorstellingen en voorwerpen die bij opgravingen zijn gevonden. Een reconstructie van een Romeinse grafkamer is een van de bijzondere onderdelen van de presentatie.
Visit Tienen
+1
Tienen was bovendien een belangrijke nederzetting aan de Romeinse hoofdweg tussen Keulen en Boulogne. De streek kende villa’s, badhuizen, werkplaatsen en grafvelden.
Waarom bezoeken? De tumuli zijn ideaal voor wie geïnteresseerd is in Romeinse begrafenisrituelen en archeologie buiten de grote steden. Combineer ze met een museumbezoek en een fietstocht door het historische landschap van Tienen.
3. Oudenburg – het Romeinse fort aan de Noordzeekust
Locatie: Oudenburg, in de omgeving van Oostende en Brugge.
Dat de Romeinen ook aan de Belgische kust een belangrijke militaire aanwezigheid hadden, is minder bekend. Oudenburg is juist daarom een interessante bestemming. Hier bevond zich een Romeins fort dat een rol speelde in de verdediging van de kuststreek en de verbindingen met het achterland.
Het fort maakte deel uit van een veranderend verdedigingssysteem dat vooral in de late Romeinse tijd belangrijk werd. De kustgebieden moesten worden beschermd tegen invallen en andere bedreigingen, terwijl militaire eenheden toezicht hielden op belangrijke routes.
Een fort met een lange geschiedenis
Het Romeinse fort van Oudenburg kende verschillende bouwfasen. In de loop der eeuwen veranderden de militaire omstandigheden en werden de verdedigingswerken aangepast. Archeologisch onderzoek heeft informatie opgeleverd over de inrichting van het fort, de soldaten die er verbleven en het dagelijkse leven binnen de versterking.
De archeologische vondsten laten zien dat het fort niet uitsluitend een militaire functie had. Ook ambachtslieden, handelaren en andere bewoners waren verbonden met de militaire nederzetting.
In 2026 staat de late periode van het fort extra in de belangstelling. Het Gallo-Romeins Museum in Tongeren presenteert van 16 juni tot en met 18 november 2026 de tentoonstelling De laatste Romeinen in het fort van Oudenburg, gebaseerd op recent onderzoek naar de bewoners van het fort tussen ongeveer 380 en 430 na Christus.
OKV
Wat kun je verwachten?
De archeologische resten zijn niet overal als monumentale ruïnes zichtbaar. Daarom is het verstandig om je bezoek te combineren met lokale erfgoedinformatie en eventuele tentoonstellingen over het fort.
Ook de ligging van Oudenburg maakt de plaats aantrekkelijk: je kunt de archeologische geschiedenis combineren met een uitstap naar de Belgische kust of de historische steden Brugge en Oostende.
Waarom bezoeken? Oudenburg is bijzonder voor liefhebbers van militaire geschiedenis en voor wie wil ontdekken hoe de Romeinen hun noordelijke kustgebieden verdedigden.
4. Malagne – een Gallo-Romeinse villa in de Ardennen
Locatie: Malagne – Archéoparc de Rochefort.
Voor een heel andere kennismaking met de Romeinse wereld kun je naar Malagne, in de provincie Namen. Deze archeologische locatie is verbonden met een grote Gallo-Romeinse villa, een landgoed waar landbouw, ambachtelijke activiteiten en het leven van een welgestelde eigenaar samenkwamen.
De villa lag in een vruchtbare omgeving waar landbouw en veeteelt belangrijke economische activiteiten waren. Zulke landgoederen waren kenmerkend voor het Romeinse platteland in delen van Gallië.
Hoe leefden de bewoners van een Romeinse villa?
Het woord villa betekent in deze context niet zomaar een luxe woning. Een Romeinse villa kon een uitgebreid landbouwbedrijf zijn met woonvertrekken, opslagruimten, werkplaatsen en gebouwen voor agrarische activiteiten.
Op een archeologische locatie als Malagne leer je hoe de Romeinse en lokale tradities samenkwamen. De bewoners maakten gebruik van Romeinse bouwtechnieken en voorwerpen, maar hun dagelijks leven was ook sterk verbonden met de regionale omgeving.
Het archeopark brengt verschillende aspecten van dat leven in beeld, waaronder oude ambachten, landbouwtechnieken en bouwmethoden. Demonstraties en reconstructies maken het mogelijk om archeologie niet alleen te bekijken, maar ook beter te begrijpen.
Een Romeinse ontdekkingstocht voor het hele gezin
Malagne is aantrekkelijk voor bezoekers die graag buiten zijn. Je wandelt door een groene omgeving en ontdekt hoe een Romeins landgoed georganiseerd was. Vooral gezinnen kunnen hier veel opsteken over het praktische dagelijkse leven van de Gallo-Romeinen.
Waarom bezoeken? Malagne is een uitstekende keuze als je Romeinse geschiedenis wilt combineren met natuur, archeologische reconstructies en het leven op het platteland.
5. Arlon – een van de belangrijkste Romeinse erfgoedsteden van Wallonië
Locatie: Arlon.
In het zuiden van België, vlak bij de grens met Luxemburg, ligt Arlon. De stad gaat terug op de Romeinse nederzetting Orolaunum, die ontstond op een belangrijke verbinding tussen het Rijngebied en Gallië.
Arlon was een plaats waar reizigers, handelaars en ambachtslieden elkaar ontmoetten. De Romeinse aanwezigheid blijkt uit archeologische vondsten, oude grafmonumenten en architecturale resten die in en rond de stad zijn aangetroffen.
De Romeinse toren en antieke monumenten
Arlon staat bekend om zijn Romeinse erfgoed, waaronder monumentale stenen resten en architecturale elementen die herinneren aan de Romeinse stad. Sommige monumenten zijn in de loop der eeuwen in latere gebouwen verwerkt, waardoor de geschiedenis van de stad als het ware in haar muren bewaard is gebleven.
Bij een wandeling door Arlon is het de moeite waard om aandacht te besteden aan historische stenen, inscripties en archeologische verwijzingen in het stadscentrum.
Het Archeologisch Museum van Arlon
Het Musée archéologique d’Arlon is vooral interessant vanwege zijn collectie Romeinse grafmonumenten en reliëfs. De stukken geven inzicht in de grafcultuur, de beeldhouwkunst en de manier waarop Romeinen hun identiteit en sociale positie zichtbaar maakten.
De collectie helpt je bovendien de rol van Orolaunum in het Romeinse wegennet en de ontwikkeling van de streek te begrijpen.
Waarom bezoeken? Arlon is een mooie bestemming voor liefhebbers van Romeinse beeldhouwkunst, inscripties en de geschiedenis van de zuidelijke grensstreek.
6. Liberchies – een Romeinse nederzetting langs de oude heirbaan
Locatie: Liberchies.
Liberchies is een interessante bestemming voor wie de Romeinse geschiedenis buiten de grote steden wil ontdekken. Hier bevond zich een Gallo-Romeinse nederzetting, een zogenoemde vicus, die zich ontwikkelde langs een belangrijke Romeinse verkeersroute.
Een vicus was doorgaans een nederzetting met woningen, werkplaatsen, winkels en andere voorzieningen. Zulke plaatsen ontstonden vaak langs militaire wegen, bij kruispunten of op locaties waar reizigers en handelaren samenkwamen.
Een levendige nederzetting langs de Romeinse weg
De nederzetting van Liberchies maakt deel uit van een groter netwerk van Romeinse plaatsen in het huidige België. Archeologische vondsten wijzen op bewoning en economische activiteiten die samenhingen met het verkeer over de Romeinse wegen.
Denk bij het dagelijks leven aan reizigers die onderweg stopten, ambachtslieden die gebruiksvoorwerpen vervaardigden en handelaren die goederen vervoerden tussen verschillende nederzettingen.
Hoewel niet alle overblijfselen tegenwoordig als indrukwekkende ruïnes zichtbaar zijn, is Liberchies juist interessant om te begrijpen hoe de Romeinse invloed zich buiten de grote steden verspreidde.
Waarom bezoeken? Liberchies is een bestemming voor nieuwsgierige reizigers die willen ontdekken hoe gewone mensen leefden in de Romeinse provincie en hoe de Romeinse infrastructuur het landschap vormde.
7. De Romeinse heirbanen – wandelen en fietsen in het spoor van de Romeinen
Een van de meest fascinerende aspecten van het Romeinse erfgoed in België is het netwerk van wegen dat de verschillende steden en nederzettingen met elkaar verbond.
De Romeinen legden wegen aan voor militaire verplaatsingen, handel, communicatie en bestuur. Sommige routes volgden oudere paden, terwijl andere systematisch werden aangelegd om belangrijke steden en grensgebieden met elkaar te verbinden.
In het huidige België liepen verschillende belangrijke verbindingen door het landschap. Ze verbonden plaatsen zoals Tongeren, Bavay in het huidige Frankrijk en het Rijngebied met elkaar.
De Via Belgica en de Romeinse wegen in Limburg
De Via Belgica was een belangrijke Romeinse weg die het Rijngebied met de kuststreek van Gallië verbond. Een deel van het tracé liep door het huidige Limburg en verbond Romeinse nederzettingen met elkaar.
De weg is tegenwoordig niet overal als oorspronkelijke bestrating bewaard gebleven. Vaak herken je het historische tracé aan het landschap, oude perceelsgrenzen, archeologische vindplaatsen of informatiepanelen.
De Romeinse wegen rond Tongeren en Tienen
In Tongeren en Tienen kun je verschillende archeologische routes volgen die inzicht geven in de Romeinse infrastructuur.
In Tongeren bestaat een archeologische fietsroute die onder meer langs de stadsmuur, de tempelsite, een Romeins aquaduct en een tumulus voert. In Tienen kun je fietsen langs vindplaatsen van een Romeinse vicus, een badhuis, een grafveld en een Romeinse villa.
Onroerend Erfgoed
+1
Deze routes laten zien dat Romeinse geschiedenis niet alleen in musea te vinden is. Ook het huidige landschap draagt nog sporen van de wegen, nederzettingen en landbouwgebieden uit de oudheid.
Waarom bezoeken? Romeinse wandel- en fietsroutes zijn ideaal voor wie archeologie wil combineren met beweging, natuur en het ontdekken van minder bekende plaatsen.
De mooiste Romeinse bezienswaardigheden van België op een rij
Tongeren – de beste allroundbestemming
Aanrader
Een combinatie van Romeinse stadsmuren, een tempelsite, musea en historische wandelroutes.
Ideaal voor: een uitgebreide kennismaking met Romeins België.
Grimde bij Tienen – mysterieuze grafheuvels
Een bijzondere archeologische locatie die inzicht geeft in Romeinse begrafenisrituelen.
Ideaal voor: liefhebbers van grafmonumenten en archeologie.
Malagne – het Romeinse plattelandsleven
Reconstructies en archeologie laten zien hoe een Gallo-Romeins landbouwbedrijf functioneerde.
Ideaal voor: gezinnen en liefhebbers van archeologische beleving.
Arlon – Romeinse kunst en grafmonumenten
Een bijzondere collectie Romeinse reliëfs en inscripties in het zuiden van België.
Ideaal voor: museumliefhebbers en cultuurreizigers.
Oudenburg – militaire geschiedenis aan de kust
Ontdek de rol van Romeinse forten in de verdediging van de noordelijke kustgebieden.
Ideaal voor: liefhebbers van het late Romeinse Rijk.
Praktische tips voor een Romeinse rondreis door België
8
1. Kies het juiste seizoen
De lente, zomer en vroege herfst zijn bijzonder geschikt voor openluchtlocaties en fietsroutes. Musea zijn ook bij slecht weer een uitstekende keuze.
Controleer vooraf de openingstijden. Niet alle archeologische terreinen hebben permanent geopende bezoekersvoorzieningen.
2. Plan je bezoek per regio
- Limburg: begin in Tongeren en bezoek het Gallo-Romeins Museum, de Romeinse stadsmuur en de tempelsite.
- Vlaams-Brabant: ontdek de tumuli van Grimde en de archeologische geschiedenis van Tienen.
- Henegouwen: verken Liberchies en de geschiedenis van Romeinse nederzettingen langs de oude wegen.
- Namen: bezoek Malagne en ontdek het Romeinse plattelandsleven.
- Luxemburg: combineer Arlon met een bezoek aan het archeologisch museum.
- West-Vlaanderen: ontdek de geschiedenis van het Romeinse fort van Oudenburg.
3. Combineer archeologische vindplaatsen met musea
Bij veel Romeinse locaties zijn de oorspronkelijke gebouwen grotendeels verdwenen. In musea kun je de archeologische vondsten bekijken en begrijpen hoe de gebouwen en nederzettingen er ooit uitzagen.
Tongeren en Tienen zijn daarvoor bijzonder geschikt, omdat je er archeologische vindplaatsen kunt combineren met uitgebreide collecties en historische routes.
4. Maak er een fietstocht van
In Vlaanderen zijn verschillende routes beschikbaar waarmee je Romeinse geschiedenis kunt combineren met het landschap. De archeologische fietsroute rond Tongeren en de Gallo-Romeinse fietsroute in Tienen zijn goede voorbeelden.
Bekijk vooraf de route, de afstand en de mogelijkheden om onderweg iets te eten of te drinken.
5. Controleer de actuele bezoekersinformatie
De volgende websites helpen je bij het plannen van je bezoek:
- Visit Tongeren-Borgloon
- Visit Tienen
- Malagne – archeopark in Rochefort
- Stad Arlon
- Archeologische fietstocht Tongeren
Conclusie: ontdek het verborgen Romeinse verleden van België
België heeft een bijzonder rijk Romeins verleden. Hoewel er minder monumentale ruïnes bewaard zijn gebleven dan in Italië, Frankrijk of Spanje, zijn er tal van plekken waar je de geschiedenis van de Romeinse provincies kunt ontdekken.
Tongeren is de absolute aanrader voor wie een complete kennismaking wil met de Romeinse stadscultuur. De tumuli van Grimde bieden een bijzondere blik op oude begrafenisrituelen, terwijl Malagne laat zien hoe het leven op een Romeins landgoed eruit kon zien. In Arlon ontdek je de Romeinse beeldhouwkunst en in Oudenburg leer je meer over de militaire verdediging van de noordelijke kustgebieden.
Ook de oude heirbanen verdienen aandacht. Ze laten zien hoe sterk de Romeinse infrastructuur het landschap heeft beïnvloed en hoe nederzettingen met elkaar verbonden waren.
Mijn advies: begin met Tongeren, combineer je bezoek met de Romeinse vindplaatsen in Tienen en plan daarna een uitstap naar Malagne of Arlon. Zo krijg je een gevarieerd beeld van het Romeinse leven in het huidige België: van grote steden en handel tot landbouw, religie en militaire verdediging.
Het Romeinse verleden ligt hier vaak dichterbij dan je denkt — soms zichtbaar in eeuwenoude muren, soms verborgen onder moderne straten, maar altijd onderdeel van het verhaal van België.