Jerash: een van de indrukwekkendste Romeinse steden in Jordanië

Ancient and roman ruins of Jerash (Gerasa), Jordan.
Hadrian's Arch at the ancient city of Jerash

A panoramic view of the columns of the cardo Maximus, Ancient Roman city of Gerasa of Antiquity,Jerash

5

In het noorden van Jordanië ligt Jerash, een van de best bewaarde Romeinse steden van het Midden-Oosten. Wie over de oude geplaveide straten wandelt, langs hoge zuilen loopt of plaatsneemt op de stenen tribunes van een Romeins theater, krijgt een indrukwekkend beeld van het stadsleven van bijna tweeduizend jaar geleden.

De stad stond in de oudheid bekend als Gerasa. Tijdens de Romeinse periode groeide zij uit tot een welvarend stedelijk centrum met tempels, pleinen, theaters, badhuizen, fonteinen en lange zuilengalerijen. De overblijfselen zijn zo omvangrijk dat bezoekers nog altijd een groot deel van de oorspronkelijke stadsstructuur kunnen herkennen.

Jerash is echter niet uitsluitend een Romeins verhaal. De geschiedenis van de stad gaat veel verder terug en loopt door tot in de Byzantijnse en vroeg-islamitische perioden. De ruïnes laten zien hoe culturen elkaar beïnvloedden in een gebied waar de Middellandse Zee, Syrië, Arabië en het binnenland van het Nabije Oosten met elkaar verbonden waren.

1. Waar ligt Jerash?

Ancient and roman ruins of Jerash (Gerasa), Jordan.
How to plan a day trip to Jerash, Jordan's ancient Roman city | Condé Nast Traveller Middle East

General view of the historical Roman site Gerasa in Jerash, Jordan, with pillars and Oval Plaza. Mountains and city in the far distance

8

Jerash ligt ongeveer 45 tot 50 kilometer ten noorden van de Jordaanse hoofdstad Amman. De stad bevindt zich in een landschap van heuvels, vruchtbare dalen en landbouwgrond. Olijfbomen zijn er al lange tijd een belangrijk onderdeel van het landschap.

De ligging bood verschillende voordelen. De regio beschikte over waterbronnen en landbouwgrond, terwijl wegen de stad verbonden met andere nederzettingen in het oostelijke Middellandse Zeegebied.

In de oudheid maakte Gerasa deel uit van het netwerk van steden dat bekendstaat als de Decapolis, een groep van tien belangrijke steden in de oostelijke grensgebieden van de Grieks-Romeinse wereld. De samenstelling en politieke betekenis van dit netwerk veranderden door de tijd, maar het weerspiegelt de sterke stedelijke en culturele banden in de regio.

Visit Jordan+1

Vandaag ligt de archeologische stad naast het moderne Jerash. Daardoor bestaat er een bijzonder contrast tussen het dagelijkse leven van de huidige inwoners en de monumentale resten van de oude stad.

2. De oorsprong: een stad ouder dan Romeins Jerash

Ruins of Ancient City Jerash (Gerasa), Jordan
Roman City of Gerasa (Jerash, Jordan) is ancient city with 6.5 thousand years old. Temple of Artemis, built in 150 AD. Large interior niche to house statue of Artemis

Jerash Archaeological Museum

12

Hoewel Jerash vooral bekendstaat als Romeinse stad, begon de menselijke geschiedenis op deze plek veel eerder. Archeologisch onderzoek wijst op bewoning in de regio vanaf de prehistorie, waaronder het neolithicum.

In de Hellenistische periode, na de veroveringen van Alexander de Grote, ontwikkelde de nederzetting zich verder binnen de Griekstalige culturele wereld. De naam Gerasa wordt met deze oude geschiedenis verbonden.

In 63 v.Chr. kwam de regio onder Romeinse invloed na de veldtocht van de Romeinse generaal Pompeius in het oostelijke Middellandse Zeegebied. Gerasa werd vervolgens opgenomen in het Romeinse politieke en economische systeem.

De stad behield daarbij kenmerken van de Hellenistische cultuur. Grieks bleef een belangrijke taal in het openbare leven van veel steden in de regio, terwijl Romeinse bestuursvormen, architectuur en politieke instellingen steeds meer invloed kregen.

Dat maakt Jerash interessant: de stad was geen eenvoudige kopie van Rome, maar een plaats waar Griekse tradities, Romeinse macht en lokale culturen samenkwamen.

Visit Jordan+1

3. De gouden eeuw onder Romeins bestuur

The Cardo Maximus (Colonnaded Street) of the Roman Ruins of Jerash, Jordan
Jerash Temple of Artemis in Jerash | Expedia.co.uk

Classic Corinthian Columns lining the colonnaded stone paved street or cardo in the center of the Jerash Roman Ruins. Intricate decorative stone carvings are seen in the foreground.

6

De grootste bloei van Gerasa vond plaats tijdens de Romeinse periode, vooral in de tweede eeuw na Christus. De stad profiteerde van regionale handel, landbouw en haar positie binnen het stedelijke netwerk van de Romeinse provincies in het oosten.

Er verschenen monumentale openbare gebouwen, pleinen en straten. De inwoners konden gebruikmaken van voorzieningen die bij een welvarende Romeinse stad hoorden: theaters, religieuze complexen, badhuizen en fonteinen.

De bouwactiviteiten veranderden het uiterlijk van Gerasa ingrijpend. De stad kreeg een representatief centrum waarin architectuur niet alleen praktisch was, maar ook prestige uitstraalde. Tempels en zuilengalerijen toonden de rijkdom van de gemeenschap en verbonden haar met de bredere Grieks-Romeinse wereld.

De Romeinse invloed was zichtbaar in de bouwtechnieken en de openbare ruimte, maar ook in de manier waarop de stad zichzelf presenteerde. Gerasa was een plaats waar lokale inwoners, kooplieden, bestuurders, reizigers en religieuze gemeenschappen elkaar ontmoetten.

4. De Boog van Hadrianus: een monumentale toegangspoort

The Arch of Hadrian marking an entry to the oval Forum and the classic Corinthian Columns lining the colonnaded stone paved street or cardo in the center of the Jerash Roman Ruins.
The Arch of Hadrian, gate of Jerash city, Jordan

Details of Arch of Hadrian, Jordan

8

Een van de bekendste monumenten van Jerash is de Boog van Hadrianus. Deze indrukwekkende triomfboog werd gebouwd ter herinnering aan het bezoek van keizer Hadrianus aan Gerasa in 129–130 na Christus.

De boog staat ten zuiden van het belangrijkste archeologische stadsgebied. Het was de bedoeling dat hij deel zou uitmaken van een grootsere zuidelijke toegang tot de stad, die met uitbreidingsplannen samenhing. Die plannen werden echter niet volledig gerealiseerd.

Visit Jordan+1

De architectuur is kenmerkend voor Romeinse monumentale bouwkunst. De grote doorgangen, zorgvuldig bewerkte steen en symmetrische opbouw gaven het monument een indrukwekkende uitstraling.

Triomfbogen konden verschillende functies hebben. Ze markeerden toegangen, herdachten belangrijke gebeurtenissen en benadrukten de band tussen een stad en de Romeinse keizer.

De Boog van Hadrianus vertelt daarmee ook een politiek verhaal. Het bezoek van de keizer was een gelegenheid voor de stad om haar loyaliteit en status te tonen. Voor bezoekers van vandaag vormt de boog een imposante kennismaking met de archeologische stad.

5. Het Ovale Plein: het hart van Jerash

Elevated view of the Oval Plaza and Temple of Zeus in Jerash, Jordan
Jerash, Jordan

Jerash - World History Encyclopedia

8

Het Ovale Plein is een van de meest herkenbare plekken van Jerash. De brede, ovale ruimte wordt omringd door een elegante rij zuilen en verbindt de hoofdstraat met het heiligdom van Zeus.

Het plein is bijzonder omdat de vorm afwijkt van de rechthoekige pleinen die in veel Romeinse steden gebruikelijk waren. De ovale vorm hielp om twee stedelijke assen die niet precies op één lijn lagen op een harmonieuze manier met elkaar te verbinden.

De zuilengalerij gaf het plein een monumentaal karakter. Bezoekers konden hier samenkomen, zich verplaatsen tussen belangrijke gebouwen en deelnemen aan het openbare stadsleven.

De vorm en aanleg van het plein ontwikkelden zich over verschillende perioden. De zuilen dateren waarschijnlijk uit het begin van de tweede eeuw na Christus, terwijl de bestrating later werd aangelegd. Het plein was dus geen eenmalig bouwproject, maar een ruimte die zich door de tijd heen ontwikkelde.

jerash.visitjordan.com+1

Wanneer je vandaag midden op het plein staat, valt vooral de combinatie op van de ovale vorm, de zuilen en het uitzicht op de omliggende monumenten.

6. De Cardo Maximus: wandelen door de Romeinse stad

Columns of the Cardo Maximus in the ancient roman city of Gerasa (modern Jerash) in Jordan.
Perspective of the colonnade on the Cardo Maximus in Jerash, Jordan

The Cardo Maximus of Roman Ruins of Jerash after Rain, Jordan

8

De Cardo Maximus was de belangrijkste noord-zuidstraat van Gerasa. De straat vormde de centrale as van de stad en liep ongeveer 800 meter door het stedelijke gebied.

Langs beide kanten stonden zuilen die galerijen vormden. Achter deze galerijen lagen onder meer winkels, gebouwen en toegangen tot openbare ruimten.

Een bijzonder kenmerk is dat delen van de oorspronkelijke stenen bestrating bewaard zijn gebleven. Op sommige stenen zijn slijtageplekken en groeven zichtbaar die samenhangen met langdurig gebruik van de straat.

Ook de infrastructuur was indrukwekkend. Onder de straat liep een afvoersysteem voor water. Openingen langs de zijkanten hielpen regenwater naar de ondergrondse afvoer te leiden.

Visit Jordan+1

De straat was niet alleen een verkeersroute. Ze was ook een belangrijke plek voor handel, communicatie en sociaal contact.

Stel je voor hoe de Cardo er in de Romeinse tijd uitzag: mensen die goederen vervoerden, winkeliers die hun waren uitstallen, reizigers die de stad binnenkwamen en bewoners die elkaar ontmoetten in de schaduw van de zuilen.

7. De tempel van Artemis: een heiligdom op de heuvel

Jerash Archeological City, Jordan: Temple of Artemis in the ancient roman city of Gerasa modern Jerash, a roman decapolis city. Middle East travel destination
Jerash Temple of Artemis in Jerash | Expedia.co.uk

The Propylaea in Jerash

6

De tempel van Artemis is een van de indrukwekkendste religieuze monumenten van Jerash. Het heiligdom lag op een hoger gelegen deel van de stad en was daardoor al van grote afstand zichtbaar.

Artemis was een Griekse godin die onder meer werd geassocieerd met de natuur, de jacht en bescherming. In de Grieks-Romeinse wereld konden lokale religieuze tradities zich op verschillende manieren verbinden met de verering van goden uit de Griekse en Romeinse pantheons.

De tempel werd in de tweede eeuw na Christus gebouwd en vormde het centrum van een groot heiligdom. Monumentale trappen en hoge zuilen benadrukten het belang van de godin en de gemeenschap die haar vereerde.

De Korinthische kapitelen boven op de zuilen zijn herkenbaar aan hun decoratie met gestileerde acanthusbladeren. Deze architectonische stijl werd in de Romeinse wereld veel toegepast bij belangrijke openbare en religieuze gebouwen.

De tempel is tegenwoordig gedeeltelijk vervallen, maar de overgebleven zuilen geven een goede indruk van de oorspronkelijke schaal. Het heiligdom was niet alleen een religieuze plek, maar ook een architectonisch symbool van de status van Gerasa.

8. De tempel van Zeus

The Great Temple of Zeus
De ruïnes van Jerash bezoeken in Jordanië: alle info & tickets

The Great Temple of Zeus

9

Naast het heiligdom van Artemis was ook de tempel van Zeus een belangrijk religieus centrum. Zeus, de oppergod in de Griekse mythologie, werd in de Romeinse wereld vaak in verband gebracht met Jupiter.

Het heiligdom lag op een verhoogd terrein bij het Ovale Plein. Daardoor vormde het een belangrijk onderdeel van het monumentale stadsbeeld.

De geschiedenis van het complex beslaat meerdere eeuwen. De aanleg en verbouwingen vonden niet in één fase plaats, maar weerspiegelen de ontwikkeling van Gerasa van de late Hellenistische periode tot de Romeinse bloeitijd.

Het heiligdom bestond uit verschillende niveaus, terrassen en trappen. De hoogteverschillen versterkten de indruk van grootsheid en maakten de tempel zichtbaar vanuit verschillende delen van de stad.

In maart 2026 werd bekendgemaakt dat een project voor gedeeltelijke reconstructie van de monumentale trap een belangrijke stap had bereikt. Het doel is de oorspronkelijke architectonische samenhang beter zichtbaar te maken, met aandacht voor archeologisch bewijs en behoud van de oude resten.

The Jordan News Agency

9. Het Zuidelijke Theater: een meesterwerk van Romeinse bouwkunst

South Theater of ancient Jerash, Jerash, Jordan
Jerash: the South Theater, built during the reign of Emperor Domitian between 90-92 AD to seat more than 3.000 spectators, in the archaeological city of Jerash, the Gerasa of Antiquity

Amphitheater South Theatre in Jerash, Jordan

8

Het Zuidelijke Theater werd gebouwd tijdens de regering van keizer Domitianus, ongeveer tussen 90 en 92 na Christus. Het kon meer dan drieduizend toeschouwers ontvangen. Daarmee was het een belangrijke voorziening voor het openbare leven van Gerasa.

Visit Jordan+1

Het theater bestaat uit een halfronde zitruimte met rijen stenen banken die naar het toneel gericht zijn. Deze vorm zorgde ervoor dat een groot publiek de voorstelling kon volgen.

De oorspronkelijke toneelarchitectuur was rijker dan wat nu nog zichtbaar is. Een deel van de decoratieve gevel is gereconstrueerd, waardoor bezoekers zich een beter beeld kunnen vormen van de oorspronkelijke uitstraling.

Een opvallend kenmerk is de akoestiek. Een spreker op de centrale plek van het toneel kan onder gunstige omstandigheden goed hoorbaar zijn op veel plaatsen in het auditorium.

In de oudheid waren theaters belangrijke culturele ontmoetingsplaatsen. Er konden toneelstukken, muziekvoorstellingen en andere evenementen plaatsvinden. Voorstellingen waren ook momenten waarop inwoners uit verschillende sociale groepen samenkwamen.

Vandaag worden in Jerash nog culturele evenementen georganiseerd. Zo blijft de verbinding tussen het theater en het openbare leven bestaan, al is de historische context natuurlijk veranderd.

10. Het Noordelijke Theater: cultuur én bestuur

Roman Ruins of Jerash | Jerash, Jordan | Attractions - Lonely Planet
Jerash North Theatre, Jordan

Seating Detail in North Theatre, Jerash

7

Het Noordelijke Theater is een tweede belangrijk theater in Jerash. Het werd rond 165 na Christus gebouwd en was aanvankelijk kleiner dan het Zuidelijke Theater.

In de derde eeuw werd het uitgebreid. Uiteindelijk bood het plaats aan ongeveer 1.600 toeschouwers. Het gebouw werd gebruikt voor voorstellingen, maar kon ook een rol spelen bij vergaderingen en bijeenkomsten van de stedelijke gemeenschap.

Visit Jordan+1

Het bestaan van twee theaters laat zien hoe rijk het openbare leven van Gerasa was. Eén gebouw was blijkbaar niet voldoende voor alle culturele en maatschappelijke activiteiten van de stad.

Na verloop van tijd verloor het Noordelijke Theater zijn oorspronkelijke functie. Vanaf de vijfde eeuw raakte het in onbruik en werden stenen opnieuw gebruikt in andere gebouwen.

Dat hergebruik was in de oudheid en middeleeuwen heel gewoon. Bouwmateriaal was kostbaar en bestaande stenen konden opnieuw worden ingezet zonder dat men alles opnieuw uit de steengroeve hoefde te halen.

11. Het Nymphaeum: de monumentale fontein

The Nymphaeum of Jerash, Jordan
The Nymphaeum

Nymphaeum at  Jerash archeological site.  Jordan.

6

Een van de mooiste voorbeelden van Romeinse stedelijke voorzieningen in Jerash is het Nymphaeum, een grote openbare fontein die in 191 na Christus werd gebouwd.

Een nymphaeum was een monumentale fontein, vaak verbonden met de verering van nimfen, vrouwelijke natuurgeesten uit de Griekse mythologie. Zulke fonteinen vormden een combinatie van praktische watervoorziening en architectonische versiering.

Het Nymphaeum van Jerash was oorspronkelijk rijk gedecoreerd. De lagere delen waren voorzien van marmeren bekleding en de bovenverdieping had beschilderd pleisterwerk. Het geheel werd bekroond door een halfronde overkapping.

Water stroomde via gebeeldhouwde leeuwenkoppen naar kleine bassins. Overtollig water werd afgevoerd via een drainagesysteem.

Visit Jordan+1

De fontein was daardoor zowel functioneel als indrukwekkend. Ze maakte water zichtbaar als een waardevolle voorziening en liet zien dat de stad beschikte over technische kennis en de middelen om publieke bouwwerken te onderhouden.

Voor inwoners was zo’n fontein bovendien een ontmoetingsplek, waar mensen konden stoppen tijdens hun dagelijkse bezigheden.

12. Het Hippodroom: paardenrennen en spektakel

The Roman Circus or Hippodrome in Jerash
Hippodrome of Roman Ruins of Gerasa, Jerash, Jordan

Stone Seating at the Jerash Hippodrome, Jordan

9

Het Hippodroom van Jerash was een grote arena voor paardenrennen en andere publieke evenementen. Het terrein was ongeveer 245 meter lang en 52 meter breed. Volgens de toeristische informatie van Jordanië bood het plaats aan maximaal ongeveer 15.000 toeschouwers.

Visit Jordan+1

In de Romeinse wereld waren wagenrennen enorm populair. Bestuurders van lichte strijdwagens, vaak getrokken door meerdere paarden, streden om de overwinning terwijl het publiek zijn favoriete deelnemers aanmoedigde.

De wedstrijden konden gevaarlijk zijn. Strijdwagens reden met hoge snelheid en botsingen kwamen voor. De spanning van de races maakte ze tot een van de populairste vormen van massavermaak in de Romeinse wereld.

Een hippodroom verschilde van een theater. Waar een theater vooral bedoeld was voor toneel en andere podiumvoorstellingen, was het hippodroom ontworpen voor wedstrijden en grote evenementen in de open lucht.

Het Hippodroom van Jerash helpt bezoekers zich voor te stellen hoe grootschalig het openbare vermaak in de stad kon zijn.

13. De stadsmuren en toegangspoorten

Jarash the main gate
Jerash: the City Walls at the South Gate of the archaeological city of Jerash, the Gerasa of Antiquity, one of the largest and most well preserved sites of Roman architecture in the world

Ancient Jerash ruins, Jordan. Archaeological excavations in the old town of Jarash

7

Jerash bezat stadsmuren en poorten die het stedelijke gebied markeerden en bescherming konden bieden. De verdedigingswerken werden in verschillende perioden aangepast.

Stadsmuren hadden niet uitsluitend een militaire functie. Ze markeerden ook de grens tussen de stad en het omliggende landschap en benadrukten de identiteit van de gemeenschap.

De Boog van Hadrianus was een monumentale toegang aan de zuidzijde, maar moet niet zonder meer worden beschouwd als de gewone hoofdpoort van de oorspronkelijke stad. De boog was verbonden met ambitieuze uitbreidingsplannen die niet volledig werden uitgevoerd.

Andere toegangspunten maakten deel uit van de ontwikkeling van de stedelijke infrastructuur. De resten van muren en poorten helpen archeologen te begrijpen hoe de stad zich uitbreidde en hoe de grenzen ervan veranderden.

14. Het dagelijkse leven in Romeins Gerasa

The Roman City of Gerasa (Jerash, Jordan). Main street of Jerash is Cardo Maximus. Via Cardo Maximus is perfectly straight street with high columns along sides.
Cardo y Decumanus, Jerash - Gerasa

Jordan, Gerasa (Jerash) is ancient city that is six and half thousand years old. Eastern Bazaar and South Street. Outlines of pavilions artisans, sellers of ceramics.

12

Achter de grote monumenten speelde zich het dagelijkse leven van duizenden mensen af. Gerasa was een stad van handelaren, ambachtslieden, boeren, bestuurders, religieuze functionarissen en gezinnen.

De hoofdstraten en zuilengalerijen boden ruimte voor winkels en andere activiteiten. In de omliggende gebouwen bevonden zich woonruimten, werkplaatsen en opslagplaatsen.

Het dagelijkse leven bestond uit veel meer dan tempelbezoek of theaterbezoek. Mensen moesten voedsel kopen, goederen vervoeren, water halen, werken en hun huishoudens onderhouden.

De inwoners leefden bovendien niet allemaal op dezelfde manier. Rijke families konden beschikken over grotere woningen en meer middelen, terwijl arbeiders en kleine handelaren afhankelijk waren van hun dagelijkse inkomsten.

De archeologie bewaart vooral de tastbare sporen van dit leven: muren, vloeren, gebruiksvoorwerpen en inscripties. Daarmee kunnen onderzoekers delen van het verleden reconstrueren, maar het persoonlijke leven van gewone inwoners blijft vaak moeilijk volledig te achterhalen.

15. Handel, landbouw en welvaart

Jerash, Jordan
Marble heads and clay figurines, Jordan Archaeological Museum. Art Destination Jordan

Jerash Archaeological Museum

10

De welvaart van Gerasa was verbonden met de landbouw in de omgeving en met regionale handelsnetwerken.

De vruchtbare gronden rond Jerash waren geschikt voor verschillende gewassen. Olijven en granen speelden in de regio een belangrijke rol. Landbouwproducten konden worden verhandeld in de stad en via regionale routes verder worden vervoerd.

Daarnaast waren ambachten en lokale diensten belangrijk. Pottenbakkers, metaalbewerkers, bouwvakkers en handelaren leverden goederen en diensten die nodig waren om de stad draaiende te houden.

De monumentale openbare gebouwen wijzen erop dat er middelen beschikbaar waren voor bouwprojecten die verder gingen dan de directe behoeften van afzonderlijke huishoudens. Zulke investeringen konden afkomstig zijn van stedelijke instellingen, rijke inwoners en andere opdrachtgevers.

De welvaart van Jerash moet daarom worden begrepen als het resultaat van een combinatie van landbouw, handel, stedelijke organisatie en de politieke omstandigheden van het Romeinse Rijk.

16. Water, riolering en technische kennis

Jerash, Jordan: the Cardo Maximus
Nymphaeum at the Jerash Archaeological Site

Jordanien - Jerash (Gerasa) - Eine virtuelle Reise - ERDE IN BILDERN

6

Een Romeinse stad kon alleen goed functioneren wanneer er voldoende water beschikbaar was en afvalwater werd afgevoerd. Jerash beschikte over voorzieningen die het stedelijke leven ondersteunden.

De afwatering onder de Cardo Maximus is een duidelijk voorbeeld. Het systeem hielp regenwater van de straat af te voeren en maakte de bestrating beter bruikbaar.

Openbare fonteinen, waaronder het Nymphaeum, vormden zichtbare onderdelen van de watervoorziening. Water was niet alleen nodig om te drinken, maar ook voor huishoudelijke activiteiten, ambachten en badhuizen.

De Romeinen stonden bekend om hun technische kennis van waterbouw en stedelijke infrastructuur. Toch verschilde de precieze inrichting van stad tot stad, afhankelijk van het landschap, de plaatselijke waterbronnen en de beschikbare middelen.

In Jerash laten de overblijfselen zien dat de openbare ruimte niet toevallig was ontstaan. Wegen, afvoer en fonteinen maakten deel uit van een stedelijk systeem dat onderhoud en organisatie vereiste.

17. Het einde van de Romeinse bloeitijd

Roman Columns in the Jordanian city of Jerash, Jordan
Ruins of Ancient City Jerash (Gerasa), Jordan

Massive pillar segments lie below the Temple of Zeus as when they toppled in an earthquake ages ago.

12

De geschiedenis van Jerash eindigde niet toen de macht van Rome veranderde. De stad bleef ook in de late oudheid een belangrijke plaats.

Toen het Romeinse Rijk in de vierde eeuw definitief werd verdeeld in een westelijk en een oostelijk deel, kwam de regio onder het gezag van het Oost-Romeinse Rijk, dat tegenwoordig meestal het Byzantijnse Rijk wordt genoemd.

De stad bleef bewoond en er werden nieuwe religieuze gebouwen opgericht. De traditionele Romeinse openbare ruimte veranderde geleidelijk van functie. Oude gebouwen konden worden aangepast, terwijl kerken en andere christelijke voorzieningen een steeds prominentere plaats innamen.

De overgang was niet plotseling. De stad bleef zich aanpassen aan veranderende religieuze, politieke en economische omstandigheden.

18. Jerash in de Byzantijnse tijd: de opkomst van het christendom

JERASH, JORDAN - APRIL 1, 2017: Mosaics at the church of Saints Cosmas and Damianus ruins at the ancient city Jerash, Jord
The Church of Saints Cosmas and Damianus

Three Churches Complex, Jerash - Gerasa

7

In de Byzantijnse periode groeide het christendom uit tot een belangrijke religieuze en maatschappelijke kracht in Jerash.

Er werden kerken gebouwd, waarvan sommige rijkelijk versierd waren met mozaïekvloeren. De mozaïeken tonen onder meer geometrische patronen, planten, dieren en andere decoratieve motieven.

De kerken laten zien hoe de stedelijke ruimte werd aangepast aan nieuwe religieuze behoeften. Sommige gebouwen verrezen op nieuwe locaties, terwijl andere gebruikmaakten van bestaande structuren of bouwmaterialen.

De overgang van traditionele Romeinse religie naar het christendom veranderde het stadsbeeld, maar betekende niet dat alle oudere architectuur onmiddellijk verdween. Romeinse straten, pleinen en gebouwen bleven deel uitmaken van het dagelijkse leven.

De Byzantijnse resten van Jerash zijn daarom net zo belangrijk voor de geschiedenis van de stad als de monumenten uit de Romeinse bloeitijd.

19. De aardbeving van 749 en het verval

Ruins of the great Zeus temple, Roman city of Jerash
Roman ruins in the Jordanian city of Jerash, Jordan

Details of ruined Greco-Roman city in Jerash, Jordan

9

Een belangrijke gebeurtenis in de latere geschiedenis van Jerash was de zware aardbeving van 749 na Christus. Deze aardbeving trof grote delen van de regio en wordt in verband gebracht met aanzienlijke schade aan de stad.

De gevolgen waren ingrijpend, maar de geschiedenis van Jerash kan niet uitsluitend tot deze ene gebeurtenis worden teruggebracht. Ook veranderingen in economie, bestuur en bewoning beïnvloedden de ontwikkeling van de stad.

Na de aardbeving veranderde het stedelijke leven sterk. Sommige gebieden werden verlaten, terwijl andere delen nog enige tijd in gebruik bleven. In de vroeg-islamitische periode bleef de regio bewoond en kende Jerash ook perioden van activiteit en verandering.

jerash.visitjordan.com+1

Uiteindelijk verloor de oude monumentale stad een groot deel van haar vroegere betekenis. Gebouwen raakten in verval en stenen werden op sommige plaatsen opnieuw gebruikt.

De resten die nu zichtbaar zijn, vormen daardoor geen onveranderde momentopname uit de Romeinse tijd. Ze weerspiegelen eeuwen van bouw, aanpassing, schade en hergebruik.

20. Hoe raakte Jerash uit het zicht?

تاريخ مدينة جرش: من أثر الرومان إلى مركز للفنون والثقافة | مجلة سيدتي
Old Gerasia City Ruins

Great Eastern Baths, Jerash. Art Destination Jordan

13

Na het verval van de oude stad bleven delen van de ruïnes in het landschap aanwezig. Sommige structuren raakten bedekt met aarde en sediment, waardoor de oorspronkelijke vormen minder goed zichtbaar werden.

In de moderne tijd groeide de belangstelling voor de archeologische vindplaats. Onderzoek en opgravingen brachten straten, tempels, theaters en andere gebouwen opnieuw aan het licht.

Archeologen onderzochten de architectuur, inscripties en voorwerpen om de verschillende perioden van de stad te reconstrueren. Het onderzoek maakte duidelijk dat Jerash niet alleen een Romeinse stad was, maar een plek met een veel langere en complexere geschiedenis.

De opgravingen en restauraties van de afgelopen decennia hebben de site toegankelijker gemaakt. Tegelijkertijd blijft het behoud van de ruïnes een belangrijke uitdaging, omdat stenen gebouwen kwetsbaar zijn voor erosie, weersinvloeden en intensief bezoek.

Visit Jordan+1

21. Het archeologisch museum van Jerash

Jerash Archaeological Site & Museum
Jerash Archaeological Museum

Marble heads and clay figurines, Jordan Archaeological Museum. Art Destination Jordan

10

Wie de stad echt goed wil begrijpen, kan ook het Archeologisch Museum van Jerash bezoeken. Daar worden vondsten uit verschillende perioden van de regionale geschiedenis tentoongesteld.

De collectie omvat onder meer aardewerk, munten, sieraden, beelden en mozaïeken. De voorwerpen laten zien hoe de bevolking leefde, welke materialen zij gebruikte en welke artistieke tradities in de regio aanwezig waren.

De collectie bestrijkt een lange periode, van de prehistorie tot latere islamitische tijdvakken. Dat helpt om de Romeinse periode in een bredere historische context te plaatsen.

jerash.visitjordan.com+1

22. Jerash bezoeken: wat mag je niet missen?

Mum and son walk all along the "Cardo Maximus" avenue, the main street of Jerash roman old city in Jordan
The South Theatre at Jerash

Elevated view of the Oval Plaza and Temple of Zeus in Jerash, Jordan

8

Jerash ligt op ongeveer 40 tot 50 minuten rijden van Amman, afhankelijk van het verkeer. Het is daardoor een populaire bestemming voor een dagtocht vanuit de hoofdstad.

jerash.visitjordan.com+1

Dit zijn de belangrijkste plekken om tijdens een bezoek te bekijken:

Dell Adventures Travel Agency Blog - Jordan

1. De Boog van Hadrianus

Een monumentale toegangspoort ter herinnering aan het bezoek van de keizer.

2. Het Ovale Plein

De karakteristieke open ruimte met een indrukwekkende zuilengalerij.

Cardo Maximus street at Jerash, a Greco-Roman well preserved city in Jordan

3. De Cardo Maximus

De lange Romeinse hoofdstraat met originele bestrating en zuilen.

From Amman: Full day Jerash and Amman city Tour | GetYourGuide

4. De tempel van Artemis

Een imposant heiligdom met hoge zuilen op een verhoogd terrein.

South Theater of ancient Jerash, Jerash, Jordan

5. Het Zuidelijke Theater

Een Romeins theater met indrukwekkende tribunes en een bijzondere akoestiek.

Closeup shot of Nympheum in Jordan under a blue sky

6. Het Nymphaeum

De resten van een monumentale openbare fontein uit 191 na Christus.

Neem voldoende tijd om de site te verkennen. Het terrein is groot en bevat ongelijke stenen oppervlakken, dus comfortabele schoenen en voldoende drinkwater zijn aan te raden. Controleer voor vertrek de actuele openingstijden via de officiële toeristische informatie van Jerash.

23. Jerash en andere beroemde Romeinse steden

Corinthian Columns Ancient Roman Road City Jerash Jordan

Jerash — Jordanië

Bekend om de goed herkenbare stadsstructuur, het Ovale Plein, de tempels, theaters en lange zuilengalerijen.

This is the city of Timgad in Algeria, built by the Romans nearly 2,000 years ago. Though the grid p... - The Cultural Tutor | Rattibha

Timgad — Algerije

Een Romeinse kolonie met een opvallend regelmatig stratenplan en monumentale resten in het Noord-Afrikaanse binnenland.

Arqueólogos criam o “Google Maps” das vias romanas - SIC Notícias

Pompeï — Italië

Wereldberoemd vanwege de uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus, die veel details van het dagelijks leven bewaarde.

Roman Theater of Leptis Magna, Libya, on a clear afternoon 4

Leptis Magna — Libië

Een belangrijke Romeinse kuststad met monumentale openbare gebouwen en een rijke handelsgeschiedenis.

Jerash onderscheidt zich vooral door de combinatie van grote monumenten en een goed herkenbare stedelijke structuur. De stad laat zien hoe de Grieks-Romeinse stedelijke cultuur zich buiten Italië ontwikkelde en zich aanpaste aan de omstandigheden van het Nabije Oosten.

24. De betekenis van Jerash voor de geschiedenis

الصفحة الرئيسية - وكالة الانباء الاردنية
Double row of columns on the Cardo Maximus in Jerash, Jordan

In Jerash, the “Pompeii of the Middle East”, visitors can experience what life was really like in one of Ancient Rome’s greatest cities.

11

Jerash is van grote betekenis omdat de stad ons helpt de Romeinse wereld vanuit een ander perspectief te bekijken.

Wanneer we aan het Romeinse Rijk denken, denken we vaak aan Rome zelf, het Colosseum en de grote monumenten van Italië. Maar het rijk bestond uit een enorm netwerk van steden, provincies en gemeenschappen die ieder hun eigen karakter hadden.

Gerasa was een van die steden. De inwoners gebruikten Grieks-Romeinse architectuur en stedelijke voorzieningen, maar leefden tegelijkertijd in een regio met eigen tradities, talen en culturele invloeden.

De latere geschiedenis is eveneens belangrijk. De Byzantijnse kerken, de veranderingen in de openbare ruimte en de gevolgen van de aardbeving van 749 laten zien hoe steden zich door de eeuwen heen aanpassen en soms hun oorspronkelijke betekenis verliezen.

Jerash staat op de voorlopige lijst van UNESCO-werelderfgoedlocaties van Jordanië. De stad wordt internationaal gewaardeerd om haar archeologische en historische betekenis, al is een plaats op de voorlopige lijst niet hetzelfde als een definitieve inschrijving op de Werelderfgoedlijst.

UNESCO World Heritage Convention+1

Conclusie: een Romeinse stad die tot de verbeelding spreekt

Jerash is veel meer dan een verzameling oude stenen. Het is een plek waar bijna tweeduizend jaar geschiedenis tastbaar wordt.

De Boog van Hadrianus herinnert aan het Romeinse keizerschap. Het Ovale Plein toont de verbeeldingskracht van Romeinse stedenbouwers. De Cardo Maximus maakt duidelijk hoe straten, winkels en openbare ruimten met elkaar verbonden waren. De theaters, tempels en fonteinen laten zien hoeveel aandacht er werd besteed aan religie, cultuur en het openbare leven.

Tegelijkertijd vertellen de Byzantijnse kerken en de resten uit latere perioden een verhaal van verandering. Jerash bleef eeuwenlang in ontwikkeling en werd beïnvloed door verschillende politieke en religieuze werelden.

Juist die combinatie maakt Jerash zo indrukwekkend: de stad laat niet alleen zien hoe een Romeinse provinciestad eruitzag, maar ook hoe beschavingen elkaar ontmoetten en hoe een stedelijk landschap door de tijd heen veranderde.

Wie door Jerash wandelt, loopt letterlijk door de geschiedenis van Jordanië en het oude Middellandse Zeegebied.