Europa ligt bezaaid met resten van het Romeinse Rijk. Van de Atlantische kust van Portugal tot de Balkan en van Engeland tot Sicilië bouwden de Romeinen steden, wegen, forten, aquaducten, tempels, theaters en amfitheaters.
Sommige Romeinse monumenten zijn tegenwoordig onderdeel van moderne steden. Andere liggen als complete archeologische landschappen tussen heuvels, wijngaarden of mediterrane kustlandschappen.
Juist die diversiteit maakt een reis langs de Romeinse ruïnes van Europa zo bijzonder.
Je kunt door de straten van Pompeï wandelen, een Romeinse arena in Zuid-Frankrijk bekijken, over een antieke brug in Spanje lopen of tussen de zuilen van een Romeinse stad in Portugal staan.
Maar wat zijn nu de mooiste Romeinse ruïnes van Europa?
In dit artikel nemen we je mee langs de mooiste en interessantste archeologische plekken, van de wereldberoemde steden rond de Vesuvius tot minder bekende Romeinse schatten in Portugal, Kroatië en Duitsland.
Voor veel reizigers is Pompeï de ultieme Romeinse ruïnestad.
In 79 na Christus werd de stad bedolven door de uitbarsting van de Vesuvius. De ramp was vernietigend voor de inwoners, maar zorgde er tegelijkertijd voor dat een enorm deel van de stad eeuwenlang werd afgesloten van de buitenwereld.
Daardoor zijn straten, huizen, winkels, tempels, badhuizen, theaters en openbare gebouwen bewaard gebleven.
Je kunt in Pompeï over dezelfde straten lopen waar bijna tweeduizend jaar geleden Romeinen liepen.
Het forum vormde het politieke en religieuze hart van de stad. Daaromheen stonden tempels en openbare gebouwen. Verder zijn er grote villa’s met fresco’s en mozaïeken, bakkerijen, werkplaatsen en kleine winkels.
Bijzonder zijn ook de graffiti op de muren. Die geven een verrassend persoonlijk beeld van het dagelijks leven.
Pompeï is daardoor veel meer dan een verzameling monumenten. Het is een complete stad.
UNESCO beschouwt Pompeï als een uitzonderlijk compleet voorbeeld van een Romeinse stad. Het beschermde gebied omvat ook Herculaneum en verschillende Romeinse villa’s rond de Vesuvius.
Waarom gaan? Voor het meest complete beeld van het dagelijkse leven in een Romeinse stad.
Wie Pompeï bezoekt, zou eigenlijk ook naar Herculaneum moeten gaan.
De twee steden werden tijdens dezelfde uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus verwoest, maar werden op verschillende manieren bedolven.
Herculaneum kwam onder een dikke laag vulkanisch materiaal terecht. Hierdoor bleven veel gebouwen en organische materialen uitzonderlijk goed bewaard.
Op sommige plaatsen zijn zelfs houten onderdelen, deuren en meubels behouden.
De stad was kleiner dan Pompeï en had een meer residentieel karakter. De huizen waren vaak rijk versierd met fresco’s en mozaïeken.
Ook winkels en openbare gebouwen zijn goed herkenbaar.
Herculaneum is daardoor misschien wel de beste plek in Europa om te zien hoe een Romeins huis er werkelijk uitzag.
Waarom gaan? Omdat de gebouwen en dagelijkse voorwerpen hier uitzonderlijk goed bewaard zijn.
In Extremadura ligt Mérida, het antieke Augusta Emerita.
De stad werd in 25 voor Christus gesticht onder keizer Augustus en werd de hoofdstad van de Romeinse provincie Lusitania.
Mérida groeide uit tot een van de belangrijkste Romeinse steden van het Iberisch schiereiland.
Vandaag is het historische centrum bezaaid met Romeinse monumenten.
Het Romeinse theater is een van de absolute hoogtepunten. Ook het grote amfitheater en het enorme circus laten zien hoe belangrijk entertainment was in de Romeinse samenleving.
Maar Mérida is vooral interessant vanwege de infrastructuur.
De stad heeft een indrukwekkende Romeinse brug over de Guadiana, aquaducten en resten van waterwerken.
Ook zijn verschillende huizen en andere delen van de antieke stad bewaard gebleven.
UNESCO noemt Mérida een uitstekend voorbeeld van een provinciale Romeinse hoofdstad. Het archeologische ensemble omvat onder andere theaters, amfitheater, circus, bruggen, waterwerken, tempels en privéwoningen.
Waarom gaan? Voor een compleet beeld van een Romeinse provinciehoofdstad.
In het westen van Duitsland ligt Trier, een stad die in de Romeinse tijd uitgroeide tot een van de belangrijkste steden ten noorden van de Alpen.
De Romeinen noemden de stad Augusta Treverorum.
In de late oudheid werd Trier zelfs een keizerlijke residentie en een van de hoofdsteden van het rijk.
De omvang en monumentaliteit van de Romeinse resten zijn indrukwekkend.
Het bekendste monument is de Porta Nigra, een enorme Romeinse stadspoort.
Maar er is veel meer.
De Kaiserthermen behoren tot de grootste Romeinse badcomplexen die bewaard zijn gebleven. Ook de enorme Aula Palatina, tegenwoordig bekend als de Konstantinbasilika, herinnert aan de periode waarin Trier een keizerlijke residentie was.
Verder zijn er een Romeins amfitheater, de resten van de stadsmuur en de beroemde Romeinse brug over de Moezel.
UNESCO noemt Trier vanwege de dichtheid en kwaliteit van de bewaard gebleven Romeinse monumenten een uitzonderlijk getuigenis van de Romeinse beschaving.
Waarom gaan? Omdat Trier de indrukwekkendste verzameling Romeinse monumenten ten noorden van de Alpen bezit.
Aan de Rhône in Zuid-Frankrijk ligt Arles, een van de mooiste steden om Romeinse monumenten en een historische Europese stad met elkaar te combineren.
De Romeinen maakten van Arles een belangrijke stad in Gallië.
Veel van de monumenten zijn nog altijd onderdeel van het moderne stadsbeeld.
De enorme Romeinse arena is het bekendste voorbeeld. Het bouwwerk wordt nog steeds gebruikt voor evenementen.
Daarnaast zijn er een Romeins theater, ondergrondse cryptoportici, thermen en de resten van het antieke forum.
De Romeinse monumenten liggen hier niet geïsoleerd buiten de moderne stad. Ze zijn letterlijk verweven met het huidige Arles.
Dat maakt een bezoek heel anders dan een bezoek aan Pompeï.
UNESCO beschouwt Arles als een bijzonder voorbeeld van de manier waarop een antieke stad zich in de middeleeuwen en daarna verder ontwikkelde.
Waarom gaan? Voor de combinatie van Romeinse monumenten en een sfeervolle Provençaalse stad.
Aan de Middellandse Zeekust van Catalonië ligt Tarragona, het antieke Tarraco.
De stad was een van de belangrijkste Romeinse centra van Hispania.
Tarraco was niet zomaar een provinciale stad. Het was de hoofdstad van de Romeinse provincie Hispania Tarraconensis.
Vandaag zijn de Romeinse resten verspreid over de moderne stad.
Er zijn delen van de stadsmuur, een amfitheater, een circus, een theater en verschillende andere monumenten.
Een van de interessantste aspecten is dat het Romeinse verleden en het moderne stadsleven hier letterlijk over elkaar heen liggen.
Je kunt ‘s ochtends door de moderne straten lopen en enkele minuten later tussen Romeinse muren staan.
Waarom gaan? Voor een van de belangrijkste Romeinse steden van het Iberisch schiereiland.
Een van de grootste verrassingen van Portugal is Conímbriga.
De Romeinse stad ligt niet ver van Coimbra en is een van de best bewaarde Romeinse archeologische sites van het land.
Conímbriga had indrukwekkende stadsmuren, openbare gebouwen, badhuizen en grote woningen.
Vooral de mozaïeken zijn beroemd.
In verschillende huizen liggen nog grote mozaïekvloeren met geometrische patronen, dieren en mythologische voorstellingen.
De zogenaamde Casa dos Repuxos is een van de hoogtepunten.
Conímbriga laat bovendien goed zien hoe een Romeinse stad in het westen van het rijk eruitzag.
De stad was verbonden met de grote Romeinse wegen en maakte deel uit van de provincie Lusitania.
Waarom gaan? Voor de prachtige mozaïeken en de relatief rustige sfeer.
Aan de kust van Istrië ligt Pula, het antieke Pola.
Het bekendste monument is natuurlijk de enorme Romeinse arena.
Het amfitheater van Pula behoort tot de best bewaarde Romeinse amfitheaters ter wereld en is een van de grootste monumenten uit de Romeinse tijd in Kroatië.
Het werd gebouwd voor grote publieke spektakels en bood plaats aan duizenden toeschouwers.
Maar Pula heeft meer Romeinse resten.
In het centrum staat de Tempel van Augustus, terwijl de Sergiusboog herinnert aan de monumentale architectuur van de Romeinse stad.
De combinatie van Romeinse monumenten, mediterrane sfeer en de ligging aan zee maakt Pula bijzonder aantrekkelijk.
Waarom gaan? Voor een van de spectaculairste Romeinse arena’s van Europa.
In het zuiden van Albanië ligt Butrint, een archeologische site in een prachtig landschap van lagunes, heuvels en bossen.
De geschiedenis van Butrint begon al vóór Rome.
De stad was oorspronkelijk Grieks en werd later onderdeel van de Romeinse wereld.
Juist daardoor krijg je hier een bijzondere mix van Griekse, Romeinse, vroegchristelijke en middeleeuwse monumenten.
Uit de Romeinse periode zijn onder andere het forum, Romeinse badhuizen, een aquaduct en verschillende andere gebouwen bewaard gebleven.
Butrint is vooral aantrekkelijk door de omgeving.
Je wandelt hier niet door een dichtbebouwde moderne stad, maar door een archeologisch landschap waarin de oude monumenten tussen de bomen liggen.
UNESCO benadrukt de uitzonderlijke staat van bewaring van zowel de zichtbare ruïnes als de archeologische lagen onder de grond.
Waarom gaan? Voor de combinatie van Romeinse geschiedenis en spectaculair landschap.
In Split wandel je letterlijk door een Romeins paleis.
De stad is gebouwd rond het enorme paleis van keizer Diocletianus, dat aan het einde van de derde en het begin van de vierde eeuw werd gebouwd.
Het paleis was veel meer dan een luxe verblijf. Het was een versterkt complex met tempels, vertrekken, pleinen, poorten en militaire voorzieningen.
Na de oudheid werd het complex niet verlaten.
Integendeel: mensen bouwden huizen en straten binnen en rondom de oude muren.
Daardoor is Split een van de beste voorbeelden van een antiek monument dat in een levende Europese stad is veranderd.
De kathedraal bevindt zich bijvoorbeeld in het voormalige mausoleum van Diocletianus.
UNESCO benadrukt dat de resten van het paleis nog overal in het historische centrum van Split aanwezig zijn.
Waarom gaan? Omdat je hier niet naar Romeinse ruïnes kijkt: je leeft er middenin.
In de Provence ligt Orange, het antieke Arausio.
De stad bezit twee uitzonderlijke Romeinse monumenten: een enorm theater en een triomfboog.
Het Romeinse theater is het absolute hoogtepunt.
De enorme stenen achterwand van het toneelgebouw staat nog overeind en geeft een goede indruk van de monumentaliteit van een Romeins theater.
De akoestiek is nog altijd uitstekend en het theater wordt tegenwoordig opnieuw gebruikt voor voorstellingen.
Ook de Triomfboog van Orange is indrukwekkend.
Samen vormen de monumenten een prachtig voorbeeld van Romeinse architectuur in Gallië.
Waarom gaan? Voor een van de best bewaarde Romeinse theaters van Europa.
Ook Nîmes is een must voor liefhebbers van Romeinse geschiedenis.
De stad ontstond rond een oudere nederzetting en groeide onder Rome uit tot een belangrijke stad in Gallië.
Het beroemdste monument is de Arènes de Nîmes, een enorm amfitheater dat nog altijd een groot deel van zijn oorspronkelijke vorm heeft behouden.
Daarnaast staat in het centrum het Maison Carrée, een uitzonderlijk goed bewaarde Romeinse tempel.
Hoewel Nîmes tegenwoordig een moderne Franse stad is, zijn de Romeinse monumenten sterk aanwezig in het stadsbeeld.
Een derde hoogtepunt ligt net buiten de stad: de Pont du Gard, een indrukwekkend Romeins aquaduct.
De combinatie van Nîmes en Pont du Gard behoort tot de mooiste Romeinse ervaringen in Frankrijk.
Waarom gaan? Voor de uitzonderlijke combinatie van amfitheater, tempel en aquaduct.
In het Engelse Bath vind je een van de best bewaarde Romeinse badcomplexen van Europa.
De Romeinen bouwden hier een kuuroord rond natuurlijke warmwaterbronnen.
Het complex omvatte verschillende baden, tempels en ruimtes die samen een belangrijk religieus en sociaal centrum vormden.
De beroemde Great Bath is nog altijd goed herkenbaar.
Wat Bath bijzonder maakt, is dat de Romeinse stad later werd opgenomen in een middeleeuwse en moderne stad.
Daardoor krijg je een interessante combinatie van Romeinse archeologie en Engelse architectuur.
Het is bovendien een van de beste plekken om te begrijpen hoe belangrijk badcultuur was voor de Romeinen.
Waarom gaan? Voor een uitzonderlijk Romeins badcomplex in een heel andere omgeving dan de mediterrane wereld.
Segovia is vooral beroemd om zijn spectaculaire Romeinse aquaduct.
Het bouwwerk werd zonder mortel gebouwd en bestaat uit een enorme reeks granieten bogen.
Het aquaduct bracht water naar de Romeinse stad en bleef eeuwenlang een belangrijk onderdeel van de stedelijke infrastructuur.
Het monument is vooral indrukwekkend omdat het nog steeds midden in de moderne stad staat.
Segovia zelf heeft minder Romeinse ruïnes dan Mérida of Tarragona, maar het aquaduct is zo uitzonderlijk dat de stad absoluut thuishoort in een overzicht van de mooiste Romeinse overblijfselen van Europa.
Waarom gaan? Voor een van de indrukwekkendste Romeinse bouwwerken die nog in een Europese stad overeind staan.
Aan de Catalaanse kust ligt Empúries, een bijzondere archeologische site waar Griekse en Romeinse geschiedenis naast elkaar liggen.
De Romeinen stichtten hier een nieuwe stad naast de oudere Griekse nederzetting.
Daardoor kun je verschillende historische lagen met elkaar vergelijken.
De Romeinse stad had een forum, straten, woningen, winkels en openbare gebouwen.
De ligging vlak bij de Middellandse Zee maakt de site extra aantrekkelijk.
Empúries laat goed zien hoe Rome de bestaande steden en handelsnetwerken van de mediterrane wereld overnam en verder ontwikkelde.
Waarom gaan? Voor de combinatie van Griekse én Romeinse archeologie op één plek.
Vlak buiten Rome ligt Ostia Antica, de oude havenstad van Rome.
Wie wil weten hoe het economische en dagelijkse leven in een Romeinse stad functioneerde, moet hierheen.
Ostia was een belangrijke schakel in de bevoorrading van Rome.
De stad had pakhuizen, winkels, appartementen, kantoren, tempels, badhuizen en werkplaatsen.
In tegenstelling tot Pompeï draait het hier minder om de plotselinge vernietiging van een stad en meer om het normale leven van een grote Romeinse handelsplaats.
Je kunt door oude straten lopen en verschillende gebouwen binnengaan.
De mozaïeken geven soms aan welke beroepen en handelsactiviteiten in een bepaald gebouw plaatsvonden.
Waarom gaan? Voor het dagelijkse leven, de handel en de infrastructuur van Romeins Italië.
Aan de Donau, in het huidige Oostenrijk, lag Carnuntum, een belangrijke Romeinse militaire en handelsstad.
De ligging was strategisch. De Donau vormde een belangrijke grens van het Romeinse rijk.
Carnuntum bestond uit een militair kamp en een grote burgerlijke nederzetting.
Tegenwoordig is een deel van de stad archeologisch gereconstrueerd. Daardoor krijg je hier niet alleen ruïnes te zien, maar ook een indruk van hoe sommige Romeinse gebouwen eruit kunnen hebben gezien.
Er zijn onder andere Romeinse huizen, thermen en openbare gebouwen te bekijken.
Waarom gaan? Voor de Romeinse grenswereld en het leven langs de Donau.
In het huidige Boedapest lag Aquincum, een belangrijke Romeinse nederzetting aan de Donau.
De stad was verbonden met de Romeinse grensverdediging en groeide uit tot een belangrijk centrum van de provincie Pannonia.
De archeologische resten omvatten woningen, badhuizen, openbare gebouwen en delen van het militaire kamp.
Aquincum is vooral interessant omdat het laat zien hoe Romeinse cultuur zich verspreidde naar Centraal-Europa.
Het huidige Boedapest is bovendien deels rond en boven de antieke stad gegroeid.
Waarom gaan? Voor een kennismaking met de Romeinse wereld aan de Donau.
Niet iedereen zoekt hetzelfde tijdens een archeologische reis. Daarom kun je de mooiste Romeinse sites ook per categorie bekijken.
Pompeï
Herculaneum
Mérida
Conímbriga
Ostia Antica
Deze plaatsen geven het beste beeld van straten, woningen, winkels en openbare gebouwen.
Trier – Porta Nigra en Kaiserthermen
Pula – amfitheater
Nîmes – arena en Maison Carrée
Orange – theater
Segovia – aquaduct
Bath
Herculaneum
Trier
Ostia Antica
Tarragona
Empúries
Pula
Butrint
Ostia Antica
Het Romeinse Rijk was enorm.
Een stad in Zuid-Italië zag er daarom niet hetzelfde uit als een stad aan de Donau of in Brittannië.
In de mediterrane gebieden waren marmer, zuilen en grote openbare pleinen heel gebruikelijk.
In Noord-Europa werden lokale bouwmaterialen gebruikt en hadden militaire nederzettingen vaak een veel grotere rol.
Ook het klimaat en de lokale tradities beïnvloedden de architectuur.
Dat zie je bijvoorbeeld prachtig wanneer je Pompeï vergelijkt met Trier.
Pompeï is een mediterrane stad met villa’s, fresco’s en binnentuinen. Trier was een noordelijke keizerlijke hoofdstad met enorme thermen, stadspoorten en paleisachtige gebouwen.
Beide waren Romeins, maar ze vertellen een totaal ander verhaal.
Wie meerdere van deze plaatsen wil bezoeken, kan verschillende routes plannen.
Rome → Ostia Antica → Pompeï → Herculaneum
Een ideale route voor een eerste kennismaking met Romeinse geschiedenis.
Tarragona → Empúries → Mérida → Segovia
Deze route combineert mediterrane steden met het Romeinse binnenland van Hispania.
Nîmes → Pont du Gard → Orange → Arles
Een van de mooiste korte Romeinse roadtrips van Europa.
Trier → Carnuntum → Aquincum
Deze route laat de Romeinse grenswereld en de noordelijke provincies zien.
Pula → Split → Salona
Een geweldige combinatie van Romeinse monumenten en de Adriatische kust.
| Plaats | Land | Grootste hoogtepunt |
|---|---|---|
| Pompeï | Italië | Complete Romeinse stad |
| Herculaneum | Italië | Uitzonderlijk goed bewaarde huizen |
| Mérida | Spanje | Theater, circus en brug |
| Trier | Duitsland | Porta Nigra en keizerlijke monumenten |
| Arles | Frankrijk | Arena en Romeins theater |
| Tarragona | Spanje | Amfitheater en circus |
| Conímbriga | Portugal | Mozaïeken en woningen |
| Pula | Kroatië | Romeins amfitheater |
| Butrint | Albanië | Romeinse ruïnes in een uniek landschap |
| Split | Kroatië | Paleis van Diocletianus |
| Orange | Frankrijk | Romeins theater |
| Nîmes | Frankrijk | Arena en Maison Carrée |
| Bath | Engeland | Romeinse thermen |
| Segovia | Spanje | Aquaduct |
| Empúries | Spanje | Griekse en Romeinse stad |
| Ostia Antica | Italië | Handel en dagelijks leven |
| Carnuntum | Oostenrijk | Romeinse grensstad |
| Aquincum | Hongarije | Romeinse Donaugrens |
Voor een eerste kennismaking is Pompeï waarschijnlijk de beste keuze. De combinatie van omvang, gebouwen, straten, fresco’s en dagelijkse voorwerpen is ongeëvenaard.
Wil je vooral mooie monumenten, dan zijn Mérida, Trier, Arles, Nîmes en Pula uitstekende keuzes.
Voor Romeins stadsleven zijn Pompeï, Herculaneum en Ostia Antica favorieten.
Voor Romeinse infrastructuur zijn Segovia, Pont du Gard en Mérida bijzonder indrukwekkend.
En voor wie liever de bekende toeristische route verlaat, zijn Conímbriga, Carnuntum, Aquincum, Butrint en Empúries uitstekende alternatieven.
De mooiste Romeinse ruïnes van Europa laten samen zien hoe enorm en veelzijdig het Romeinse Rijk was.
In Pompeï wandel je door een stad die door een vulkaanuitbarsting vrijwel letterlijk in de tijd werd stilgezet. In Herculaneum zijn zelfs houten onderdelen en dagelijkse voorwerpen bewaard gebleven.
Mérida laat de grandeur van een Romeinse provinciehoofdstad zien, terwijl Trier bewijst hoe belangrijk Romeinse steden ten noorden van de Alpen konden worden.
In Frankrijk vind je met Arles, Orange en Nîmes een indrukwekkende verzameling arena’s, theaters en tempels. Conímbriga en Tarragona vertellen het verhaal van Romeins Iberië, terwijl Pula, Split en Butrint laten zien hoe Romeinse cultuur zich langs de Adriatische Zee verspreidde.
En dan zijn er nog Bath, Segovia, Ostia Antica, Carnuntum en Aquincum, die elk een totaal andere kant van de Romeinse wereld laten zien.
Misschien is dat uiteindelijk wel het mooiste aan een reis langs Romeinse ruïnes: je ontdekt niet één Romeinse beschaving, maar honderden verschillende steden die samen één enorm rijk vormden.
Van een villa aan de Middellandse Zee tot een fort aan de Donau, van een theater in Zuid-Frankrijk tot een aquaduct in Spanje — heel Europa is een openluchtmuseum van de Romeinse wereld.
Een strandvakantie hoeft helemaal niet te betekenen dat je twee weken lang alleen maar op…
Van eenvoudige geometrische patronen tot enorme voorstellingen van goden, gladiatoren, wilde dieren en mythologische verhalen:…
De Romeinen waren meesters in het bouwen van wegen. Maar een weg had weinig nut…
Wie aan het Romeinse Rijk denkt, ziet al snel tempels, amfitheaters en marmeren villa's voor…
Wie aan Romeinse badhuizen denkt, denkt al snel aan enorme complexen met marmeren zalen, warme…
Het Colosseum in Rome is zonder twijfel het beroemdste amfitheater uit de Romeinse oudheid. Maar…