Wanneer je aan de oudheid in Griekenland denkt, denk je waarschijnlijk eerst aan de Akropolis van Athene, de tempel van Apollo in Delphi of de ruïnes van Olympia. Maar Griekenland heeft nog een andere fascinerende historische laag: die van het Romeinse Griekenland.
Vanaf de tweede eeuw voor Christus kwam Griekenland steeds sterker onder Romeinse invloed te staan. In 146 voor Christus werd Macedonië een Romeinse provincie en werd ook Korinthe door de Romeinen verwoest. Later groeide Griekenland uit tot een belangrijk onderdeel van de Romeinse wereld. Griekse steden bleven hun eigen culturele identiteit behouden, maar werden tegelijkertijd voorzien van Romeinse fora, badhuizen, theaters, wegen, aquaducten en monumentale gebouwen.
Sommige steden werden zelfs volledig opnieuw ingericht volgens Romeinse principes. Het mooiste voorbeeld daarvan is Nikopolis, de stad die Augustus liet bouwen na zijn overwinning bij Actium. Andere steden, zoals Athene, Korinthe en Thessaloniki, kregen juist een indrukwekkende Romeinse laag boven op hun veel oudere Griekse geschiedenis.
Voor liefhebbers van de Romeinse oudheid is Griekenland daarom een fantastische bestemming. Je kunt er Romeinse keizers, generaals en bestuurders letterlijk volgen door het landschap.
De Romeinen kwamen aanvankelijk vooral vanwege de strategische en politieke betekenis van de Griekse wereld.
Griekenland lag op een kruispunt tussen Italië, de Balkan, Klein-Azië en het oostelijke Middellandse Zeegebied. De belangrijkste handelsroutes over land en zee liepen door het gebied. Vooral de Via Egnatia, die de Adriatische Zee met Byzantium en verder met Klein-Azië verbond, maakte Noord-Griekenland van groot strategisch belang.
Daarnaast hadden de Romeinen grote bewondering voor de Griekse cultuur. Griekse kunst, filosofie, architectuur en literatuur hadden enorme invloed op de Romeinse elite.
Romeinse overheersing betekende daardoor niet dat de Griekse cultuur verdween. Integendeel: Griekse steden bleven belangrijke centra van onderwijs, kunst en filosofie. Romeinse keizers investeerden juist veel in Griekse steden en lieten nieuwe tempels, fora, bibliotheken, theaters en badhuizen bouwen.
Onder keizers als Hadrianus bereikte deze belangstelling een hoogtepunt. Hadrianus was een groot bewonderaar van de Griekse cultuur en liet onder andere in Athene grote bouwwerken realiseren.
Athene is misschien wel de belangrijkste bestemming voor wie de overgang van de Griekse naar de Romeinse wereld wil zien.
De stad was al duizenden jaren oud toen de Romeinen er arriveerden. Daardoor vind je in het centrum een unieke combinatie van klassieke Griekse en Romeinse monumenten.
Een van de belangrijkste Romeinse plekken is de Romeinse Agora. Deze werd in de eerste eeuw voor Christus aangelegd en vormde een nieuw commercieel en bestuurlijk centrum van Athene.
Ook de Toren van de Winden, aan de rand van de Romeinse Agora, behoort tot het beroemde stadsbeeld. Het gebouw werd oorspronkelijk in de Hellenistische periode gebouwd, maar bleef ook in de Romeinse tijd een belangrijk onderdeel van de stad.
Nog indrukwekkender is de Bibliotheek van Hadrianus, gebouwd in 132 na Christus. Het enorme complex was niet alleen een bibliotheek, maar omvatte ook zuilengalerijen, zalen en andere ruimten.
Aan de rand van het historische centrum staat bovendien de Boog van Hadrianus, die waarschijnlijk de overgang markeerde tussen het oudere Athene en het door Hadrianus ontwikkelde deel van de stad.
Athene laat daardoor prachtig zien hoe Rome niet simpelweg de Griekse wereld vernietigde, maar er juist op voortbouwde.
Een van de meest indrukwekkende monumenten van Romeins Athene is de Tempel van de Olympische Zeus.
De tempelgeschiedenis gaat terug tot ver vóór de Romeinse tijd, maar het enorme bouwwerk werd pas onder keizer Hadrianus voltooid.
Toen Hadrianus in Athene aanwezig was, werd de tempel onderdeel van zijn grote bouwprogramma. Het resultaat was een van de grootste tempels van de antieke wereld.
Vandaag staan nog enkele enorme Korinthische zuilen overeind. De schaal van het monument is nog altijd indrukwekkend en vormt een mooie herinnering aan de enorme bouwprojecten die Romeinse keizers in Griekenland lieten uitvoeren.
Combineer de tempel met de Boog van Hadrianus, de Romeinse Agora en de Bibliotheek van Hadrianus voor een complete wandeling door het Romeinse Athene.
Thessaloniki is een van de beste steden van Griekenland om de late Romeinse periode te ontdekken.
De stad lag aan de Via Egnatia en groeide uit tot een belangrijk economisch, politiek en militair centrum. Vooral onder keizer Galerius kreeg Thessaloniki een monumentaal Romeins karakter.
Het belangrijkste complex is het paleis van Galerius in het centrum van de moderne stad. Het omvatte onder andere een paleis, een hippodroom, monumentale straten en de beroemde Rotunda.
De Boog van Galerius, beter bekend als de Kamara, vormde onderdeel van dit monumentale complex. De reliëfs herinneren aan de militaire overwinningen van Galerius.
De Rotunda is misschien wel het bekendste Romeinse bouwwerk van Thessaloniki. Het enorme ronde gebouw werd in het begin van de vierde eeuw gebouwd en veranderde later in een christelijke kerk en uiteindelijk een moskee.
Ook het Romeinse Forum van Thessaloniki is een bezoek waard. Hier bevond zich het bestuurlijke en sociale centrum van de Romeinse stad.
Thessaloniki is daarmee een ideale bestemming voor wie vooral geïnteresseerd is in de laatste eeuwen van het Romeinse Rijk.
In het noordoosten van Griekenland ligt Philippi, een van de belangrijkste archeologische vindplaatsen van het land.
De stad bestond al vóór de Romeinen, maar kreeg na de Slag bij Philippi in 42 voor Christus een sterk Romeins karakter. De Romeinen ontwikkelden Philippi tot een kolonie die volgens UNESCO zelfs het karakter kreeg van een “klein Rome”.
Je vindt er de resten van het Romeinse Forum, straten, openbare gebouwen en monumentale complexen.
Philippi is bovendien verbonden met de geschiedenis van het vroege christendom. De apostel Paulus bezocht de stad rond 49-50 na Christus. Later groeide Philippi uit tot een belangrijk christelijk centrum.
Juist die combinatie maakt Philippi bijzonder: hier komen de Griekse, Romeinse en vroegchristelijke geschiedenis letterlijk samen.
Voor wie één Romeinse stad in Griekenland moet kiezen, is Nikopolis waarschijnlijk de beste kandidaat.
De stad ligt bij het huidige Preveza in Epirus en werd door Octavianus Augustus gesticht na zijn overwinning op Marcus Antonius en Cleopatra bij de Slag bij Actium in 31 voor Christus.
De naam Nikopolis betekent letterlijk “stad van de overwinning”.
Augustus maakte van Nikopolis een belangrijke stad in West-Griekenland. De stad werd volgens Romeinse principes aangelegd en kreeg monumentale openbare gebouwen.
Vandaag zijn onder andere de Romeinse muren, het Odeon, het theater, het stadion, een nymphaeum en resten van villa’s te bewonderen.
Het Odeon is bijzonder goed herkenbaar en laat zien hoe belangrijk cultuur en publieke voorstellingen in de Romeinse stad waren.
Ook de monumentale infrastructuur van Nikopolis is interessant. De stad beschikte over een uitgebreid waternetwerk en een aquaduct.
Nikopolis is daarom niet zomaar een Romeinse ruïne: het is een van de duidelijkste voorbeelden van een volledig Romeins geplande stad in Griekenland.
De omgeving van Nikopolis verdient extra aandacht vanwege de Slag bij Actium.
In 31 voor Christus versloeg Octavianus hier de vloot van Marcus Antonius en Cleopatra. Deze overwinning was een beslissend moment in de Romeinse geschiedenis.
Na de overwinning liet Octavianus de stad Nikopolis bouwen als monument voor zijn zege.
In de omgeving van het slagveld staat bovendien het zogenaamde Monument van Augustus, dat verband houdt met de overwinning.
Voor liefhebbers van Romeinse geschiedenis is dit een bijzondere plek: hier begon feitelijk de politieke weg naar het Romeinse keizerschap van Augustus.
Oud-Korinthe is vooral bekend als een van de belangrijkste steden van de Griekse oudheid, maar de Romeinse geschiedenis van de stad is minstens zo interessant.
Rome verwoestte Korinthe in 146 voor Christus. Later werd de stad opnieuw gesticht als Romeinse kolonie.
De Romeinse periode is vooral zichtbaar in het enorme Forum. Rondom dit plein stonden winkels, bestuursgebouwen, tempels, fonteinen en andere openbare gebouwen.
Ook de Bema, het monumentale spreekplatform, is een belangrijk onderdeel van het Romeinse Korinthe.
De beroemde tempel van Apollo op de achtergrond is ouder dan de Romeinse periode, maar juist de combinatie van de archaïsche tempel en het enorme Romeinse forum maakt de archeologische site zo bijzonder.
Korinthe laat daarmee zien hoe de Romeinen een veel oudere Griekse stad opnieuw vormgaven.
Ten zuiden van het belangrijkste archeologische terrein van Korinthe lagen verschillende andere Romeinse gebouwen, waaronder een Romeins Odeon.
Een odeon was een gebouw voor muziek, voordrachten en kleinere voorstellingen. Het was doorgaans kleiner en intiemer dan een groot theater.
De resten van het odeon behoren tot de vele Romeinse toevoegingen die Korinthe veranderden in een typisch Romeins stedelijk centrum.
Wie Korinthe bezoekt, moet daarom niet alleen naar de tempel van Apollo kijken. De Romeinse infrastructuur rond het forum, de badhuizen, het theater en het odeon vertelt minstens zo veel over het dagelijks leven in de Romeinse stad.
Aan de voet van de Olympus ligt de archeologische site van Dion.
Dion was al vóór de Romeinse tijd een belangrijk religieus centrum van Macedonië. Tijdens de Romeinse periode ontwikkelde de stad zich verder en ontstonden er nieuwe straten, badhuizen, villa’s en openbare gebouwen.
Een van de absolute hoogtepunten is de Villa van Dionysus. Hier bevindt zich een indrukwekkend Romeins vloermozaïek waarop Dionysus is afgebeeld.
Ook de Romeinse thermen zijn interessant. Je kunt er de resten zien van verwarmingssystemen, badruimten en mozaïekvloeren.
Dion is daardoor een uitstekende plek voor reizigers die Romeinse geschiedenis willen combineren met natuur. De besneeuwde of wolkige top van de Olympus vormt een spectaculair decor voor de archeologische ruïnes.
Aan de noordwestelijke kant van de Peloponnesos ligt Patras, een stad die in de Romeinse tijd sterk groeide.
Het belangrijkste Romeinse monument is het Romeinse Odeon van Patras, gebouwd in de eerste helft van de tweede eeuw na Christus.
Het gebouw bood plaats aan ongeveer 2.500 toeschouwers en was rijk gedecoreerd met marmer, beelden en mozaïeken.
Het Odeon werd in de derde eeuw buiten gebruik gesteld en raakte uiteindelijk bedolven onder de grond. Pas in 1889 werd het opnieuw ontdekt.
Tegenwoordig is het een van de mooiste Romeinse monumenten van Patras en wordt het opnieuw gebruikt voor culturele voorstellingen.
Ook op de Griekse eilanden zijn prachtige Romeinse resten te vinden.
Op Kos is vooral de Casa Romana interessant. Dit grote Romeinse huis geeft een uitstekend beeld van het leven van een welgestelde familie in de Romeinse periode.
De villa beschikt over verschillende vertrekken en indrukwekkende mozaïekvloeren.
Kos heeft daarnaast een uitgebreid archeologisch gebied rond de oude stad, met onder andere resten van openbare gebouwen, thermen en straten.
Voor een vakantie waarin strand en Romeinse archeologie gecombineerd worden, is Kos daardoor een van de interessantste Griekse eilanden.
Het Romeinse Forum van Thessaloniki verdient een afzonderlijke vermelding.
Het forum vormde het bestuurlijke, sociale en religieuze hart van de Romeinse stad. Het complex bevatte onder andere openbare gebouwen, winkels en voorzieningen.
Een bijzonder onderdeel is het odeon, waar voorstellingen en bijeenkomsten konden plaatsvinden.
De resten liggen midden in de moderne stad. Dat maakt Thessaloniki zo interessant voor liefhebbers van Rome: je wandelt letterlijk tussen moderne winkels en appartementen terwijl enkele meters verder de resten van het Romeinse stadscentrum liggen.
De Romeinse route door Thessaloniki is dan ook een van de beste manieren om de geschiedenis van de stad te ontdekken.
De Romeinse thermen van Dion zijn zo interessant dat ze een aparte plaats verdienen.
Badhuizen waren een essentieel onderdeel van het Romeinse stadsleven. Ze waren niet alleen bedoeld om te wassen, maar waren ook ontmoetingsplaatsen waar mensen konden sporten, ontspannen en zaken konden bespreken.
In Dion zijn verschillende onderdelen van het thermale complex bewaard gebleven, waaronder verwarmingssystemen, badruimten en mozaïeken.
Hier zie je heel duidelijk hoe de Romeinse leefstijl zich verspreidde naar de Griekse wereld.
Een van de bekendste monumenten van Athene uit de Romeinse tijd is het Odeon van Herodes Atticus, aan de zuidhelling van de Akropolis.
Het werd in de tweede eeuw na Christus gebouwd door Herodes Atticus, een rijke Griekse aristocraat uit de Romeinse tijd.
Het gebouw is een mooi voorbeeld van de culturele bloei van Athene onder Romeinse heerschappij. Hoewel het monument duidelijk onderdeel is van de Romeinse geschiedenis, bleef de Griekse cultuur er centraal staan.
Het odeon wordt tegenwoordig nog altijd gebruikt voor voorstellingen tijdens het Athens Epidaurus Festival.
Het is daarmee een prachtig voorbeeld van een monument dat bijna tweeduizend jaar later nog steeds dezelfde culturele functie heeft.
Naast de Casa Romana beschikt Kos over een groter archeologisch gebied met resten van de Romeinse stad.
Hier zijn onder andere Romeinse mozaïeken, straten en openbare gebouwen te vinden.
De combinatie van archeologie en eilandlandschap maakt Kos bijzonder aantrekkelijk. Waar je in veel Romeinse steden vooral steen en ruïnes ziet, kun je op Kos een bezoek aan Romeinse archeologie gemakkelijk combineren met stranden, fietsroutes en de traditionele Griekse sfeer.
Een van de leukste dingen aan een rondreis door Romeins Griekenland is dat je verschillende soorten Romeinse architectuur tegenkomt.
In Athene zie je vooral monumentale keizerlijke bouwprojecten.
In Thessaloniki ontdek je de architectuur van de late keizertijd en de tetrarchie van Galerius.
In Nikopolis zie je hoe een compleet nieuwe Romeinse stad werd ontworpen.
In Korinthe zie je hoe de Romeinen een oudere Griekse stad opnieuw vormgaven.
En in Dion en Kos krijg je juist een beeld van het dagelijkse leven, met villa’s, mozaïeken en thermen.
Vooral Noord-Griekenland werd sterk beïnvloed door de Via Egnatia.
Deze Romeinse weg verbond de Adriatische kust met Thessaloniki en vervolgens met het oosten van het Romeinse Rijk.
Steden als Thessaloniki en Philippi profiteerden enorm van hun ligging aan deze belangrijke verkeersader.
De Via Egnatia was veel meer dan een militaire weg. Goederen, soldaten, bestuurders, handelaren en ideeën reisden eroverheen.
Voor de Romeinen was de weg daardoor een belangrijk instrument om hun enorme rijk met elkaar te verbinden.
Als je niet alle plekken kunt bezoeken, zijn dit wat mij betreft de absolute hoogtepunten:
1. Nikopolis – de beste plek om een volledig Romeins stadslandschap te ontdekken.
2. Thessaloniki – vanwege het paleis van Galerius, de Rotunda, de Boog van Galerius en het Romeinse Forum.
3. Athene – met de Romeinse Agora, Bibliotheek van Hadrianus, Boog van Hadrianus en Tempel van de Olympische Zeus.
4. Philippi – een indrukwekkende Romeinse koloniestad aan de Via Egnatia.
5. Oud-Korinthe – vanwege het enorme Romeinse Forum en de vele Romeinse gebouwen.
6. Dion – voor Romeinse villa’s, mozaïeken en thermen met de Olympus op de achtergrond.
7. Patras – vanwege het prachtige Romeinse Odeon.
8. Kos – voor de Casa Romana en de Romeinse mozaïeken.
Wie een uitgebreide Romeinse rondreis door Griekenland wil maken, kan een route door verschillende delen van het land uitstippelen.
Begin in Athene. Trek minstens twee dagen uit voor de Romeinse monumenten in en rond Plaka. Bezoek de Romeinse Agora, de Bibliotheek van Hadrianus, de Boog van Hadrianus en de Tempel van de Olympische Zeus.
Reis vervolgens noordwaarts richting Thessaloniki. Onderweg kun je Dion bezoeken. In Thessaloniki kun je vervolgens een volledige Romeinse stadswandeling maken langs het Forum, het paleis van Galerius, de Boog van Galerius en de Rotunda.
Ga daarna verder naar Philippi, waar je de Romeinse kolonie aan de Via Egnatia kunt ontdekken.
Voor het volgende deel van de reis kun je naar West-Griekenland gaan. Nikopolis is hier een absolute must. Trek voldoende tijd uit voor de muren, het Odeon, het theater, het stadion en de andere Romeinse monumenten.
Vanuit Nikopolis kun je richting Patras reizen. Bezoek daar het Romeinse Odeon en vervolg de route naar Korinthe.
In Oud-Korinthe kun je de Romeinse geschiedenis combineren met de oudere Griekse monumenten. De combinatie van het Romeinse Forum, de tempel van Apollo en het landschap rond Acrocorinth maakt dit een van de mooiste archeologische bestemmingen van Griekenland.
Wie nog meer tijd heeft, kan de rondreis uitbreiden met een vliegreis of boottocht naar Kos, waar de Casa Romana en de Romeinse stadsresten een mooie afsluiting van de reis vormen.
Het mooiste aan Romeins Griekenland is misschien wel dat de Romeinen hier nooit simpelweg een nieuwe cultuur over de oude heen legden.
De Griekse steden bleven Grieks.
De Griekse taal bleef belangrijk.
De Griekse filosofie, kunst en architectuur bleven grote invloed uitoefenen.
Maar tegelijkertijd veranderde de infrastructuur. Romeinse wegen verbonden de steden, nieuwe fora werden gebouwd en badhuizen, aquaducten, villa’s en theaters veranderden het dagelijks leven.
Onder keizers als Hadrianus en Galerius werd Griekenland bovendien een belangrijk decor voor de keizerlijke bouwkunst.
Dat maakt een reis door Romeins Griekenland zo interessant. Je ziet niet alleen Romeinse ruïnes, maar een fascinerende samensmelting van Griekse en Romeinse cultuur.
Griekenland is veel meer dan het land van de klassieke oudheid. Wie verder kijkt dan de Acropolis en de tempels van Delphi en Olympia ontdekt een enorme hoeveelheid Romeinse geschiedenis.
Van de monumentale bouwwerken van Hadrianus in Athene tot het paleis van Galerius in Thessaloniki en van de Romeinse koloniestad Philippi tot het indrukwekkende Nikopolis: overal zijn sporen te vinden van de eeuwen waarin Griekenland onderdeel was van de Romeinse wereld.
Vooral Nikopolis is daarbij een absolute aanrader. Nergens anders in Griekenland is zo duidelijk te zien hoe de Romeinen een nieuwe stad volgens hun eigen ideeën organiseerden.
Maar ook Korinthe, Dion, Patras en Kos verdienen een plaats op de route.
Wie geïnteresseerd is in de Romeinse geschiedenis, kan in Griekenland dan ook een bijzondere reis maken: een reis van de klassieke Griekse wereld naar de Romeinse keizertijd, en uiteindelijk naar de vroegchristelijke en Byzantijnse wereld.
Juist die opeenvolging van culturen maakt Romeins Griekenland een van de mooiste archeologische reisbestemmingen van Europa.
Een strandvakantie hoeft helemaal niet te betekenen dat je twee weken lang alleen maar op…
Van eenvoudige geometrische patronen tot enorme voorstellingen van goden, gladiatoren, wilde dieren en mythologische verhalen:…
De Romeinen waren meesters in het bouwen van wegen. Maar een weg had weinig nut…
Wie aan het Romeinse Rijk denkt, ziet al snel tempels, amfitheaters en marmeren villa's voor…
Wie aan Romeinse badhuizen denkt, denkt al snel aan enorme complexen met marmeren zalen, warme…
Het Colosseum in Rome is zonder twijfel het beroemdste amfitheater uit de Romeinse oudheid. Maar…